Тоҷикӣ
Русский 
English (UK) 
Хабархои сиёси (512)
Dolor pretium adipiscing Nam Curabitur nulla Duis id tellus at et. Dui orci Sed dolor Aenean tincidunt vitae vitae sed mattis sed. Purus Vivamus dapibus lorem Vestibulum dis pellentesque tristique dui Morbi hendrerit. Eu eu eros interdum tempus facilisi orci mollis netus semper massa. Consequat sed pellentesque cursus et vel nunc lacinia quis semper senectus. Felis Donec libero nibh Sed velit a Nulla elit dui porttitor.
Иқдомҳои муҳимму арзандаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти муқовимат бар зидди падидаи терроризм ва ифротгароӣ мавқеъ ва нуфузи Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ бисёр баланд намудааст. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳанӯз аз соли 1999 доир ба масъалаи муқовимати фарогир бар зидди терроризм ва ифротгароӣ як қатор санадҳои меъёрию ҳуқуқӣ қабул карда шудааст.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 16 – уми ноябри соли 1999 ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бо терроризм» имзо гузошт. 21 - уми ноябри соли 2003 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бо экстремизм» ба тасвиб расид . Қабули ин ду қонун барои Ҷумҳурии Тоҷикистон имкониятҳои фарохеро дар таҳкими мубориза бо терроризм ва ифротгароӣ ба вуҷуд овард. Ин масъала дар Паёми имсолаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чунин зикр гардидааст: «Ман чандин маротиба аз минбарҳои Созмони Милали Муттаҳид ва дигар созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ таъкид карда будам, ки террорист ватан, миллат ва дину мазҳаб надорад. Гузашта аз ин, зуҳуроти даҳшатноку нафратовари терроризм, ки аксаран таҳти шиорҳои диниву мазҳабӣ сурат мегирад, баръакс, аз ҷониби душманони ин дини муқаддас роҳандозӣ шуда, аз ваҳшонияти асримиёнагии террористӣ, пеш аз ҳама, кишварҳои исломӣ ва мусулмонони сайёра зарар мебинанд».
Ҳамин тавр, кӯшишҳои созмондеҳони терроризм барои мустаҳкам кардани мавқеи ҷонибдоронаш дар кишварҳои Осиёи Марказӣ, бахусус, Ҷумҳурии Тоҷикистон, натиҷа надоданд. Сабабҳои муваффақияти Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар амри муқовимат бар зидди терроризм ва ифротгароӣ метавон чунин шарҳ дод:
- ҷомеаи ҷаҳонӣ муборизаи сахту беамони Ҳукумати Тоҷикистонро бар зидди терроризм ва ифротгароӣ ҳамаҷониба тарафдорӣ намуд;
- таъсиси сохтори зиддитеррористӣ дар чаҳорчӯбаи Созмони ҳамкории Шанхай дар минтақаи Осиёи Марказӣ дар соли 2004 ба Тоҷикистон имкон дод, ки муборизаро бар зидди терроризм ва ифротгароӣ боз ҳам пурқувват намояд;
- Ҷумҳурии Тоҷикистон тамоми конвенсияҳои зиддитеррористиро, ки дар чаҳорчӯбаи Созмони Милали Муттаҳид ва Созмони ҳамкории Шанхай қабул гардида буданд, мавриди таъйид ва тасдиқ қарор дод;
- Тоҷикистон, ки дар байни кишварҳои узви Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, Созмони аҳдномаи амнияти дастаҷамъӣ ва Созмони ҳамкории Шанхай дар ҷабҳаи аввали мубориза бар зидди терроризм ва ифротгарии динӣ қарор дорад ва дар асл амнияти тамоми кишварҳои узви ин созмонҳоро таъмин намуда, дар роҳи пешгирии тавсеаи терроризм ва ифротгароии динӣ дар ҳудуди онҳо ҳамчун сипар истодааст.
Бо мақсади аз ҷиҳати ҳуқуқӣ асоснок кардани мубориза бар зидди терроризм ва ифротгароӣ аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон “Барномаи мубориза ба муқобили терроризм ва зуҳуроти дигари экстремизм барои солхои 2006 – 2010” ва “ Консепсияи ягонаи Ҷумхурии Тоҷикистон оид ба мубориза ба муқобили терроризм ва экстремизм” роҳандозӣ карда шудааст.
Мубориза бар зидди терроризм ва ифротгароии динӣ ба вуҷуд овардани фазои боварӣ, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунёро дар пешорӯи ин хатари умумӣ тақозо менамояд. “Истифодаи «сиёсати дугона» нисбат ба терроризм ва ифротгароии динӣ самаранокии кӯшишҳои ҷомеаи ҷаҳониро дар муборизаи муштарак бо ин зуҳурот ҷиддан коҳиш дода, баръакс, мухолифатҳои наверо байни эътилофҳои ҳарбиву сиёсӣ эҷод мекунад ва авзои ҷаҳонро боз ҳам ноором месозад».
Имрӯз терроризм беш аз пеш хусусияти фаромиллӣ ва глобалӣ касб мекунад. Он дар минтақаҳои том ва, умуман, дар ҷаҳон паҳн гардидааст, хатари бузурги иҷтимоӣ дорад ва барои амнияти давлатҳои алоҳида ва минтақаҳо воқеан таҳдид эҷод менамояд.Дар ин росто, вусъат бахшидани мубориза ва роҳандозӣ намудани корҳои тарғиботии идеологӣ барои фош намудани ҳадафҳои фоҷеабори гурӯҳҳои тундрав яке аз вазифаҳои аввалиндараҷаи мо мебошад.
Бо ибтикори бевоситаи Сарвари давлат соли 2015 дар шаҳри Душанбе доир гардидани конференсияи бонуфузи байналмилалии «Ислом - зидди экстремизм ва терроризми динӣ», ки бо ширкати беш аз 30 намояндаи кишварҳои дунё баргузор гардид, баёнгари он аст, ки Тоҷикистон дар заминаи мубориза бар зидди ифротгароии динӣ бетараф набуда, яке аз ташаббускорони ба роҳ мондани ҳамкориҳои қавӣ бо кишварҳои ҷаҳон ва созмонҳои бонуфузи байналхалқӣ мебошад, ки заминаи онро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон гузоштаанд.
Дар конфронси мазкур фаъолияти яке аз гурӯҳҳои тундрав, ки худро бо номи «Давлати исломӣ» муаррифӣ карда, дар сатҳи ҷаҳон ба иҷрои амалҳои ғайриинсонӣ ва ғайриисломӣ машғул аст, аз тарафи иштироккунандагон мавриди интиқоди шадид қарор гирифт. Ба андешаи мо, ин гуфтаҳо маънои онро доранд, ки созмонҳои террористӣ ва ифротгароӣ имрӯз мекӯшанд, ки дастовардҳои навтарини технологияи иттилоотиро ба манфиати ғаразноки худ, хосса, барои ба худ кашидани афкори ҷомеа, бахусус, ҷавонон истифода намоянд. Онҳо аз шабакаи ҷаҳонии иттилоотии интернет, воситаҳои телекоммуникатсионӣ, телевизион ва рӯзномаву маҷаллаҳо ҳамчун аслиҳаи асосии таблиғотӣ истифода бурда, мехоҳанд ҷомеа ва, бахусус, ҷавононро гумроҳ намоянд. Бино бар ин, дар замони мо, ки муборизаи иттилоотӣ аҳаммияти бештар пайдо мекунад, таъмини амнияти иттилоотӣ яке аз вазифаҳои муҳимми давлат дар шароити муосир маҳсуб меёбад.
Мутаассифона, имрӯз бархе аз ҷавонони ноогоҳ ва гумроҳи мо низ баъзе амалҳои номатлуб, ба монанди ифротгароӣ ва хусумати мазҳабиро пайравӣ намуда, бо даъвати ашхоси иғвогару ҷиноятпеша барои иштирок дар муқовиматҳои мазҳабӣ ба хориҷ рафта, дигаронро низ мехоҳанд ба ин роҳи бад раҳнамоӣ намоянд. Чунин кирдорҳои ҷинояткорона муқобили манфиатҳои миллии мо буда, ҳимоя ва ё пешгири он имрӯз характери умумимиллӣ пайдо мекунад.
Қурбони терроризим дар ин ё он минтақа, асосан, ҷавонон мебошанд. Аз ин рӯ, ҷавононро мебояд, ки зиракии сиёсиро аз даст надода, сабабу омили амали шахсони ифротгаро ва гурӯҳҳои террористиро биёмӯзанд ва барои дафъи он кӯшиш кунанд, то сулҳ, ваҳдат ва амнияти кишвар ҳифз гардад.
Сабаби пайдоиш ва паҳн гардидани падидаҳои номатлуб дар байни ҷавонон аз рӯи сатҳи пасти шароити зиндагӣ, бехабар будан аз маърифати ҳуқуқӣ ва худшиносӣ, таълиму тарбияи нокифояи насли наврас, ва хусусан, ҷавонон буда, боиси дохил шудани онҳо ба гурӯҳҳои ифротгаро мегардад.
Дар чунин вазъият ҳар як фарди соҳибмаърифат ва, хосса, падару модарро масъулияти азим мебояд, зеро аҳаммияти ҷиддӣ зоҳир намудан дар тарбияи насли наврас ва ҷавонон яке аз омилҳои мубориза бар зидди падидаи нанговари ҷомеаи имрӯза-терроризм ва ифротгароӣ маҳсуб меёбад.
Пешвои миллат, Президенти ҷумҳурӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон доир ба ин масъала, ки дарди рӯз мебошад, чунин ибрози андеша менамояд: «Имрӯз терроризм ва экстремизм ҳамчун вабои аср ба амнияти ҷаҳон ва ҳар як сокини сайёра таҳдид карда, барои башарият хатари на камтар аз силоҳи ядроиро ба миён овардааст».
Муовини ректор оид ба таълим ва корҳои методии ДДТТ,
дотсент Қобил Толибов
Дар замони рушди босуръати технологияи иттилоотӣ ҳар як шахси огоҳу ноогоҳ имкон дорад, ки фикру ақидаҳои худро доир ба масоили гуногуни иқтисодию сиёсӣ ва иҷтимоию фарҳангии кишвар дар шабакаи иҷтимоӣ интишор намояд.
Дар моҳи майи моли 2019 нафаре ба номи Ҳафиз Бобоёров мақолаеро таҳти унвони “Таҳрифи таърих ба хотири машруияти исломи сиёсӣ” дар посух ба матлаби “OCCRD: Ғуруби наҳзати исломии Тоҷикистон” дар шабакаи иҷтимоӣ интишор намуд, ки дар он муаллиф андешаву ақидаҳои худро дар бораи масоили гуногуни феълии давлату ҷомеаи Тоҷикистон баён кардааст. Ин афкору ақидаҳои Ҳафиз Бобоёров дар масъалаҳои бекорӣ, фасодкорӣ, хизматрасонии иҷтимоию маишӣ, буҳрони иқтисодӣ, гаронии андоз, фазои номусоиди соҳибкорӣ ва маҳдудияти озодии баён дар кишвар беасосу муғризона, ғайриобъективӣ ва бе таҳлили аниқу дурусти илмӣ мебошад ва ҳаргиз қобили қабул нест.
Масъалаи бекорӣ дар ҳар як давлати дунё ва дар давлатҳои пешқадам низ вуҷуд дорад, ки аз он кишвари мо ҳам истисно нест. Аммо Ҳукумати кишвар дар доираи барномаҳои муайяни давлатӣ барои кам кардани саффи бекорон, паст намудани шиддати иҷтимоӣ дар ҷомеа ва ба кор таъмин кардани шаҳрвандон кӯшиш карда истодааст.
Дар кишвар аз ҷониби ниҳодҳои дахлдор бар зидди фасодкорӣ (коррупсия) муборизаи пурзӯр бурда мешавад ва дар ҷомеаи имрӯзаи мо нисбат ба ин падидаи номатлуб касе бетараф ва фориғбол нест.
Андешаи Ҳафиз Бобоёров дар масъалаи фазои номусоиди соҳибкорӣ дар кишвар сухани беасос ва дурӯғи маҳз аст, чун ҳар як шаҳрванди кишвар медонад, ки аз ҷониби роҳбарияти олии мамлакат ба масъалаи рушди босуръати соҳибкорӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир карда мешавад.
Кишвари мо дар бӯхрони иқтисодӣ қарор надорад ва баръакс дар он рушди босуръати иқтисодӣ ба мушоҳида мерасад.
Ҳадафи чоруми милли мо саноаткунонии кишвар мебошад ва боварии комил аст, ки дар сурати татбиқи саривақтии ин нақша кишвари мо аз ҷумҳурии аграрӣ-саноатӣ ба мамлакатӣ саноатӣ-аграрӣ табдил меёбад.
Маҳдудияти озодии баён дар Ҷумҳурии Тоҷикистон шояд дар андешаю пиндори Ҳафиз Бобоёров вуҷуд дошта бошад, аммо мо боварии комил дорем, ки ин чиз дар кишвар нест. Муаллиф агар худро олим ҳисоб кунад, бояд дар асоси далелу бурҳон сухан гӯяд ва пеш аз сухане гуфтан андеша мебояд кард.
Дар ин мавзӯъ пирони хирад фармудаанд:
Сухан к-он аз сари андеша н-ояд,
Навиштанрову гуфтанро нашояд.
Ҳар як шаҳрванди банангу номуси кишвар ба ояндаи неку саодатманди мардуми шарифи тоҷик ва пешрафту шукуфоии меҳани азизи мо-Тоҷикистони соҳибистиқлол боварию умеди комил дорад ва ин ояндаи равшану дурахшони меҳанро худи мардуми тоҷик бо роҳбарии хирадмандона ва муваффақонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба вуҷуд меоварад.
Агар Ҳафиз Бобоёров ояндаи Тоҷиистонро торику номуайян тасаввур кунад, ин далели он аст, ки аз воқеият ва вазъи феълии сиёсию иқтисодии кишвар огоҳии комил надорад ва ё ҳамаи муваффақияту комёбии мардуму аъзои давлату Ҳукумати кишварро нодида мегирад. Дар ин маврид метавон гуфт, ки ҳақиқату воқеият хилофи афсонапардозӣ ва пиндору гуфтори муаллифи мақола аст.
Муаллиф мегӯяд, ки Ҳукумати Тоҷикистон одамонро ба хотири мавқеъ, ақида, нуқтаи назари сиёсӣ, шаҳрвандӣ ва ҳатто барои як ишора (лайк) таъқиб ва зиндонӣ мекунад ва шумораи зиндониёни сиёсӣ аз ҳисоби ҳизби исломӣ афзоиш меёбад.
Чунин нуқтаи назари муаллиф дар бораи фаъолияти аъзои Ҳукумати Тоҷикистон комилан нодуруст аст ва ҳар як шаҳрванди кишвар метавонад, ки андешаи худро доир ба масоили гуногуни сиёсию иқтисодӣ ва иҷтимоию фарҳангии кишвар озодона баён кунад.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки давлати демократию ҳуқуқбунёд аст, ҳамаи шаҳрвандони он дар назди қонун баробар мебошанд ва нафаре ба нафаре афзалият надорад.
Кунун дар Тоҷикистон фазои мусоиди сиёсӣ вуҷуд дорад, ки дар он намояндагони ҳамаи миллатҳо ва дину мазҳабҳо озодона зиндагӣ мекунанд. Соҳаҳои иқтисодию иҷтимоӣ, илму маориф ва тандурустии кишвар рушд карда истодааст.
Кулли ин дастоварду комёбии давлату Ҳукумат ва мардуми шарифи Тоҷикистон дар замони истиқлолияти давлатии кишвар таҳти роҳбарии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба даст оварда шудааст ва мо шукри ободию озодӣ, модару меҳан ва Президенти мардумии кишварро менамоем.
Шуъбаи робита бо ҷомеа
Бо тадбир ва талошҳои пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон давлати миллии тоҷикон аз вартаи нобудӣ наҷот ёфт.
Ҳамагон дар ёд доранд, ки сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Иҷлосияи шонздаҳум дар шаҳри Хуҷанд ба халқи тоҷик муроҷиат карда савганд ёд кардаанд: агар лозим шавад, ба ивази ҷони худ сулҳу ваҳдатро ба Тоҷикистони азиз боз мегардонам ва то даме, ки як гурезаи тоҷик дар хориҷ умр ба сар мебарад, ором зиндагиӣ нахоҳам кард.
Имрӯз шоҳидем, ки он суханон як шиори холии сиёсӣ набудаанд, балки он суханони самимии як фарзанди халқи тоҷик, будааст, ки дарди ҷонкоҳи миллат ва андешаи наҷоти Ватан тамоми вуҷудашро фаро гирифта буд.
Тибқи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон масъалаи ҳарчи зудтар ба Ватан баргардонидани кӯдакон ва ноболиѓон шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ҳамроҳ бо волидон ва оилаҳои гумроҳшудаи худ ҷиҳати пайвастан ба сафи гурӯҳои тундрав (ДИИШ) ва дигар нерӯҳои террористию экстремистӣ вориди сарзамини Ироқ шуда буданд, мавриди пайгирии ҷиддии мақомоти дахлдор ва сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлати Кувайт ва Ироқ бо роҳбарии сафир муҳтарам Зубайдулло Зубайдзода қарор дошт.
Шоми 30 юми апрели соли ҷорӣ бо ҳавопаймои ширкати ироқии E Fly Ilbie 84 кӯдаку фарзанди тоҷик аз урдугоҳи зиндонҳои Ироқ ба Душанбе оварда шуданд.
Мақомоти Тоҷикистон шаби 30-юми апрел дар як изҳороти расмӣ гуфтаанд, ки баргардонидани кӯдакон бо пуштибонии Ҳукумат ва дар ҳамкорӣ бо Вазорати корҳои хориҷии Ироқ ва Қувайт, мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Тоҷикистону Ироқ ва созмонҳои байналмилалӣ, бахусус, ЮНИСЕФ, сурат гирифтааст. Ин барои миллати ранҷкашидаи тоҷик, ки умеди худро солҳои навадуми асри гузашта канда буд ва бо хости Худои таъоло, Эмомалии Раҳмонро пешвои ин миллат гардид, як амали некӯ хайрхоҳона ва инсондӯстона аст аз ҷониби Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошад.
Декани факултети молия ва фаъолияти бонкӣ,
номзади илми иқтисодӣ Фотеҳ Аминов.
БА ТЕРРОРИЗМ, ИФРОТГАРОӢ ВА ЭКТРЕМИЗМ ХОТИМА БОЯД ДОД
Written by ДонишгоҳТаърих гувоҳ аст, ки истиқлолияти халқи тоҷик бо машаққатҳои хеле зиёде ба даст оварда шудааст. Баҳри расидан ба истиқлолияти комили давлатӣ, сулҳу ваҳдати миллӣ, пойдор намудани давлати ҳуқуқбунёди демократӣ, бо роҳбарии Пешвои муаззами миллат корҳои назаррас ва чонисориҳои бебозгашт сарф гардидааст.
Дар тӯли солҳои истиқлолият ватани мо ба бисёр комёбиҳои иқтисодию иҷтимоӣ ноил гардид. Имрӯз зиндагии мардуми мо торафт ба беҳбудӣ, бо самти болоравӣ майл карда истодааст. Мутассифона камбудиҳо дар самтҳои гуногуни иҷтимоӣ низ мавҷуданд, ки онҳо таҳти сиёсати хирадмандонаи сарвари кишвар Пешвои муаззами миллат Эмомалӣ Раҳмон бартараф карда шуда истодаанд. Ба ақидаи коршиносони хориҷӣ кишвари мо яке аз давлатҳои босубот баҳисоб меравад, зеро халқи мо дар зери осмони софу беғубор, дар тинҷиву амонӣ, бе ягон тарсу ваҳм нисбати ояндаи худу фарзандони хеш, умр басар бурда истодааст ва ояндаи ватани мо шукуфон аст.
Бояд қайд намоем, ки минтақа ва ҷаҳони имрӯзаро даҳшатҳои экстримизм, радикализм, тероризм ва аз ҷониби ташкилатҳои терористӣ бо истифодаи технологияҳои муосири иттилоотӣ, бахусус, шабакаи Интернет, телефони мобилӣ, бо мақсади пешбурди нақшаҳои ташфиқотии экстримистӣ ба сафҳои худ ҷалб намудани ҷавонон, аъзоҳои нав омода ва роҳбари намудан ба амалҳои зиддиинсонӣ фаро гирифтааст. Бо ин мақсад зарур аст, ки ин сомонаҳои шабакаҳои интернетӣ баста шаванд.
Омили дигари тероризм, экстримизм ва радикализми ҷаҳонӣ муосир гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир аст, ки он яке аз сарчашмаҳои асосии сармоягузории тероризму ифротгароӣ буда, мушкилоти умумии ҷаҳони муосир ба ҳисоб меравад. Барои пешгирии ин вабо ҳамаи давлатҳо аз ҷумла ҳар як шаҳрванди ҷаҳон бояд мубориза барад.
Дар Тоҷикистон бо мақсади мубориза бо ин амалҳо дар амал татбиқ намудани «Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикисон оид ба муқовимат бо тероризм ва экстиримизм барои солҳои 2016-2018» зарур аст. Чунки ин барои пешгирии шомилшавии шаҳрвандон ба ҳизбу харакатҳои ғайриқонунии терористию ифротгароӣ яке аз самтҳои зарурӣ баҳисоб меравад ва имконияти аз байн бурдани ин масоил ҷойи асосиро ишѓол менамояд.
Вақте, ки сухан ҷиҳати шомилшавии бархе аз ҷавонони мо ба созмонҳои ифротгаро меравад, мо бояд ба баланд бардоштани саводи зарурии динии ҷавонон диққат диҳем ва онҳоро аз бартариятҳои ақидаҳои дунявӣ бархурдор намоем.
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки паст будани савияи дониши қисме аз ҷавонон, аз нигоҳи мафкуравӣ, ҳуқуқӣ, фарҳангӣ ва динӣ, тайёр набудани онҳо ба муҳоҷирати меҳнатӣ, майлу хоҳиши ба даст овардани маблағҳои муфт, боиси фирефта шудани онҳо аз тарафи намояндагони ҳизбу ҳаракатҳои ифротгаро ва шомил гардиданашон ба ин ҳизбу ҳаракатҳо гардидааст.
Роҳ надодан ба таҳсили ғайрирасмии ҷавонон дар муассисаҳои динии хориҷи кишвар ва баланд бардоштани масъулияти падару модарон дар таълиму тарбияи фарзанд яке аз роҳҳои пешгирии гаравиши шаҳрвандон ба ҳизбу ҳаракатҳои экстремистӣ ба ҳисоб меравад.
Терроризм масоили муҳими глобалии ҷаҳони муосир ба шумор меравад, ки инро ҳатман пешгирӣ бояд кард.
Муаммои мубориза бар зидди терроризм ва эктремизм имрӯз муҳимтарин арзёбӣ мешавад. Яке аз омилҳои муборизаи муваффақона бар зидди ин вабои аср ва боздоштани шомилшавии минбаъдаи ҷавонони Тоҷикистон ба ин гуруӯҳҳои ифротӣ метавонад тарбияи ҷавонони воқеан босавод ва бомаърифату ватандӯст бошад.
Вале имрӯз баъзе масъалаҳои мубрам ба монанди терроризм ва экстремизм,инчунин имрӯз пайдо шудани баъзе ташкилоҳое, ки ин равандро боз ҳам ташвиқ намуда, фазои орому озоду ватани моро халалдор месозад. Ба қатори ин ташкилоҳо, Паёми миллии Тоҷикистон ба ҳисоб мервад,ки асосан барои ҳимояи манфиати ҳизби ифротгароии хеш, ки хатар ба давлати дунявӣ аст, куллан хато ва инконнопазир аст. Ин ПМТ дар Тоҷикистон ҳамчун ҳизби ифротгароии экстремиству террористӣ аз ҳуқуқҳои сиёсӣ маҳрум карда шудааст, ҳамзамон роҳбарони он ҳамчун ҷинояткорони сиёсӣ бояд дастгир карда шуда, ба ҷавобгарӣ кашида шаванд.
Аъзоёни Паёми миллии Тоҷикистон, ки худ собиқ аъзоёни Ҳизби наҳзати ислом буда, симои худро дар вохӯриҳо бо намояндагони кишварҳои Ғарб нишон дода, танҳо як мақсадро пеша кардаанд, ки ин ҳимояи манфиати хеш, амалӣ кардани ғояҳои ифротгароии худ, пароканда намудани миллат ва истиқлолияти тоҷик, барбод додани давлати дунявӣ мебошад.
Бо назардошти ин, фаъолияти онҳо дар хориҷа ғайриқонунӣ ва бар зидди босуботӣ ва амнияти давлати тоҷик ба ҳисоб рафта, ҳама амалиётҳои онҳо дар ҳудуди мамлакат маҳкум карда мешавад.
Аз тарафи дигар барбод донани терроризм ва ифротгароӣ аз бунёди гаронбаҳои дӯстию рафоқат, хайрхоҳӣ, некию накӯкорӣ ва дигар хислатҳои ҳамидаи инсонии ҳар як шаҳрванди кишвари азизи мо, аз он ҷумла, ҷавонон мебошад.
Бояд қайд намоем, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷавонони бонангу номуси моро қувваи пешбарандаи ҷомеа мешуморанд. Аз ин лиҳоз ҷавонони мо имрӯз бояд бо донишҳои диниву дунявӣ мусаллаҳ шуда, номбардор ва парчамбардори халқу миллати куҳанбунёди тоҷик бошанд.
Ҷавононро зарур аст, ки ба гуфтаҳои беасоси гурӯҳҳои террористӣ ва ифротӣ ва хоинони миллати тоҷик бовар накунанд. Тамоми кӯшишу ғайрати хеш ва донишу таҷрибаро барои рушди босуботи иқтисодиёти Тоҷикистони соҳибистиқлол равона созанд.
Аз тарафи дигар мо дар он ақидаем, ки терроризм масоили глобалии ҷаҳони имрӯза ё вобои аср мебошад ва ҳама вақт мо кӯшиш ба ҳарҷ диҳем, ки ҷавононро дар рӯҳия ватандӯстию хештаншиносӣ тарбия намуем ва ҷиҳати баланд бардоштани савияи донишҳои онҳо ҳамаи имкониятҳоро истифода намоем. Нақши ҷавоноро дар амали намудани сиёсати хирандмандонаи Пешвои муаззами миллат дуруст баҳо дода, барои баланд бардоштани обрӯю эътибори ватани хеш сафарбар намоем.
Ба ақидаи мо, ҳар яки моро зарур аст, ки дар халос намудани Тоҷикистони азиз ва ҷаҳони муосир аз терроризму ифротгароӣ ва эктремизм ҳиссагузор буда, барои расидан ба ҳадафҳои миллӣ фаъолияти босалоҳияти хешро равон намоем.
Раҷабов Р.К., устоди ДДТТ
Заминаҳои иҷтимоии пайдоиши терроризм дар асрҳои XX – XXI
Written by ДонишгоҳДар ҳақиқат миллати куҳанбунёди тоҷик аз саодати бузурге бархӯрдор гардидааст. Зеро он соҳиби давлати мустақиллу демократӣ ва ҳуқуқбунёд гардид. Имрӯзҳо миллати сарбаланди тоҷик дар сулҳу ваҳдат ва амнияти комил умр ба сар мебарад. Миллати тоҷик хушбахт аст, ки амнияти он таъмин карда шудааст. Агар ба саҳифаҳои таърих нигарем, шоҳиди он мегардем, ки баъзе халқу миллатҳо садсолаҳо барои ба дастовардани истиқлолият мубориза мебаранд, аммо ба он муваффақ намешаванд. Муборизаи дурударози халқҳои курду уйғур мисоли равшан ва тасдиқи гуфтаҳои боло мебошанд.
Танҳо дар ҳолати дарк ва ҳимояи манфиатҳои миллӣ давлатҳо метавонанд ҳамчун субъектони мустақил боқӣ монанд. Тавре аз таҷрибаи таърихии баъзе давлатҳо бар меояд, азбайнравии муттаҳидӣ ва дарк накардани арзишҳои миллӣ, метавонад заминаи парокандагии миллатҳо ва халқиятҳоро фароҳам созад ва давлатро ба нестӣ орад. Мисдоқи ин гуфтаҳо давлатҳои Ироқ, Сурия, Ливия ва Яман шуда метавонад.
Солҳои 50 – 60 уми асри гузашта намояндагони экстримизми исломиро аз рӯйи ақидашон ба ду гурӯҳи калон тақсим кардаанд, яъне: фундаменталистони эътидолӣ ва ифротӣ (экстремистӣ). Пайдоиши экстремизми исломиро ба номи Сайид Қутб алоқаманд медонанд. Ӯ баъзе ақидаҳои Абул Ало Маудидиро бо идеяҳои Ҳасан ал- Банно омезиш дода, назарияи нави худро ба вуҷуд овард, ки асоси онро ба бехудоӣ гунаҳкор кардани онҳое, ки худро мусалмон меҳисобанд ва баҳо додан ба тамоми ҷомеаҳои муосир ҳамчун ҷомеаи ғайри исломӣ асос ёфтааст. Соли 1965 баъди хуруҷҳои ихвониҳо Сайид Қутб бори дигар ба ҳабс гирифта шуда, соли 1966 ба дор овехта шуд. Асосан ҳаракати «Ихвон ул- муслимин» аз тарафи муаллими мактаби ибтидоӣ Ҳасан ал- Банно соли 1928 дар шаҳри Исмоилияи Миср таъсис дода шуд, ки хусусияти фарҳангӣ – маърифатӣ дошт. Асосан Ҳасан ал-Банно тарафдори бо роҳи осоишта гирифтани ҳокимияти сиёсӣ буд, на бо роҳи зӯроварӣ, яъне бо роҳи таблиғ. Нуқтаҳои асосии назарияи эьтидолии ӯ дар асарҳояш «Мо чи мегӯем?» оварда шудааст, ки бори дигар ифротӣ набудани ӯро нишон медиҳад. Баъдтар чӣ идеяҳои Ҳасан ал-Банно ва чӣ Сайид Қутб асоси идеявии идеологияи ташкилот ва аҳзоби гуногуни ҳаракати исломӣ шуд.
Сарчашмаҳои идеявии экстремизми исломӣ
Агар ба сарчашмаҳои идеявии экстремизми муосири исломӣ назар кунем, онгоҳ мебинем, ки он дар асоси идеяҳои гуногуни мутафаккирони ислом, ки дар давраҳои гуногуни таърихӣ зиндагӣ кардаанд ба вуҷуд омадааст. Решаҳои экстремизми исломӣ ба асри 1-уми аҳди ислом рост меояд, ки бесабаб гузаштагони онро «хориҷиҳо» номгузорӣ накардаанд. Хориҷиҳо (Ҳаруриён – деҳаи Ҳарура дар шаҳри Куфа) соли 657 аз таркиби қушунҳои халифаи чорум Алӣ ибни Абутолиб ҷудо шуда, натанҳо ба муқобили халифаҳои Умавӣ мубориза бурдаанд, балки ба муқобили Алӣ низ муборизаро давом доданд. (Аз хориҷиҳо экстремизми муосири исломӣ ақидаи он ки «Мусалмонро аз рӯйи амалаш бояд баҳо дод», гирифтаанд. Ҳоло он ки исломӣ ростӣ на амал, балки ниятро ба асос мегирад. Ҳатто экстремизми муосири исломиро хориҷиҳо низ ном мебаранд, ки ба беисломӣ айбдор кардани онҳо аст. Барои мисол асари Абдуссалом Фародҷа «ал-Фариза ал - ғоиба», (қарзи фаромӯшшуда, ки роҳбари гурӯҳи «ал – Ҷиҳод» аст, оварда мешавад. Инчунин гурӯҳи «ат-Такфир вал- ҳиҷра» , ки роҳбараш Аҳмад Шухрӣ Мустафо мебошад. Ҳамчунин ифротгароии муосири исломӣ аз хориҷиҳо ақидаро дар бораи «нест кардани роҳбаре, ки хилофи ислом аст, гирифтаанд ва ҳукмро (ҳакамият) танҳо ҳукми Худо медонанд, на ҳукми халифагону амирон ва ғайра… Ин гурӯҳ дар замони хилофати Алӣ ибн Абутолиб, на ҳукми ӯро қабул доштанд ва на ҳукми Муовия ибни Абусуфёнро. Ба ин тартиб, ин гурӯҳ дар он марҳилаи таърихӣ нақшаи қатли сарварони мусалмононро кашиданд, ки сабаби кушта шудани халифаи чорум ва захмӣ шудани Муовия ибни Абусуфён гардид.
Яке аз сарчашмаҳои идеявии идеологияи экстремизми муосири исломӣ ин ақидаҳои Тақи ад- Дин ибн Таймия – илоҳиётшиноси ибтидои асри чаҳордаҳ мебошад. Ӯ аз ақидаи ал – ғанавӣ дар бораи мусалмони ҳақ будан дур рафта, онҳоеро ки дар асоси шариат зиндагӣ намекунанд номусалмон шуморид, гарчанде ки калимаи шаҳодатро ба забон биёранд ва панҷ маротиба намоз хонанд. Чунин шакл гирифтани ақидаи ӯ дар асоси тарзи зиндагии муғулҳо, ки дар асри X111 мазҳаби султон Исмоилро қабул карда, бо қоидаҳои дар вақташ ҷорӣ кардаи Чингизхон мезистанд, на ин ки дар асоси шариати исломӣ, Ибн Таймия ингуна дар бораи роҳбаре, ки талаботҳои исломиро иҷро намекунад, худ кофир аст ва ба муқобили он ҷиҳод кард. Ақидаҳои ибни Таймияро асосгузори мазҳаби ҳанбалия Ибн Ҳанбала давом дода, дараҷаи такфирии роҳбарони давлатро паст фаровардааст.
Сарчашмаи дигари идеявие, ки боиси ташаккули идеологияи экстремизми исломии муосир гашт ин ваҳҳобизм аст. Асосгузори таълимоти ваҳҳобизм дар асри XV111, дар нимҷазираи Арабистон Муҳаммад ибн Абдулваҳҳоб аст. Ӯ асосан иҷроиши сахти принсипҳои тавҳидиро (яккахудоӣ) нишон дода, ба муқобили ҳамагуна навовариҳо дар ислом баромад мекунад. Ваҳҳобизм дар ислом ба муқобили ҳамагуна парастиши ҷойҳои муқаддас баромада, онро як шакли бисёрхудоӣ меҳисобад. Экстремизми исломӣ аз ваҳҳобизм, ақидаи навовариро дар ислом қабул накардан, гирифтаанд.
Албатта дар пайдоиш ва ташаккули идеологияи экстремизми муосири исломӣ нақши асосӣ, муҳим ва ҳалкунандаро ақидаҳои Ҳасан ал- Банно асосгузори ҳаракати «Ихвон ул- муслимин», ва идеологи машҳури он Сайид Қутб бозидааст. Асоси динӣ – сиёсии идеологияи экстремизми муосири исломӣ ин Қуръон, суннат ва шариат мебошад, ки дар асоси бардошти нодуруст аз сарчашмаҳои зикргардида ва дигар сарчашмаҳо иқтибос ва натиҷагириҳои ғайри воқеӣ ва аз ҳақиқат дур пешниҳод менамоянд. Заминаҳои идеологии ин гуна равияҳои экстремистӣ аз он шаҳодат медиҳад, ки онҳо мехоҳанд ба асосҳо ва фундаменти исломи ибтидоӣ баргарданд. Дар ҳамин асос идеали иҷтимоии онҳо ин бунёди “ҷомеаи исломӣ” аст, ки дар асоси давлати исломӣ ба амал меояд. Бунёди ҷомеаи исломиро онҳо аз танқиди низомҳои гуногуни муосири ҷамъиятӣ оғоз мекунанд. Барои характери исломӣ доштан ва ё надоштани низомҳои иҷтимоӣ – сиёсӣ онҳо аз принсипи “такфир” истифода карда, ҳамагуна низомҳои муосирро ғайриисломӣ (дор ул- ҳарб) меҳисобанд ва дар ҳамин асос стратегия ва тактикаи муборизаи худро месозанд.
Хулоса, назария ва амалияи экстремизми муосири исломӣ ин як шакли утопияи (хаёли) иҷтимоӣ буда, хусусияти агресивӣ дорад. Он бо амали зӯроварӣ ва бисёр вақт характери террористӣ дошта, асос ёфтааст. Амалияи экстремизми муосири исломӣ ба сӯйи вайронкорӣ нигаронида шудааст, на созандагӣ. Ба ин восита онҳо мехоҳанд, ки дар заминаи нав ҷомеаи идеалии худ, яъне ҷомеаи исломиро, ки дар асоси бунёди давлати исломӣ сурат мегиранд, созанд.
Ташаккулёбии ДИИШ дар Ироқ ва Сурия
Шумори террористони мусаллаҳ дар Ироқ ва Сурия ҳудуди чиҳил ҳазор нафар тахминзада шудааст, ки дар авҷи қудрат тавоноист бар деҳот шаҳрҳои бузург ва нимабузург дар Ироқ ва Сурия тасаллут ёфтанд, ки дар маҷмӯъ масоҳати болиғ бар 310 ҳазор километри мураббаъро шомил мешуд.
Пас aз набардҳои шадид ва сангине, ки 43 моҳ то соли 2017 дар Ироқ идома дошт ва муборизаи мазкур бар зидди терроризм идома дорад. Бо баҳрагирӣ аз ҳимоятҳои ҷомеаи ҷаҳонӣ, нерӯҳои амниятӣ ва низомии Ироқ бар тамоми минтақаҳо ва нуқтаҳое, ки солҳо дар зери тасарруфи ДИИШ буд ва онро ба даст гирифтаанд. Аммо ҳикояти ДИИШ бо ишғоли шаҳру минтақаҳо дар Ироқ оғоз нашуда буд, балки ибтидои он ба солҳои пеш аз он вобаста аст.
Созмонёбӣ ва чигунагӣ ташаккули гурӯҳи террористии ДИИШ
Решаҳои гурӯҳи террористии ДИИШ ба гурӯҳе ба номи « Ат – тавҳид ва – ал – ҷиҳод» боз мегардад, ки пас аз ҳамлаи низомии Амрико ба Ироқ дар соли 2003 Абӯмусъаби Зарқовии урдунӣ онро дар ин кишвар таьсис кард. Пас аз шаш моҳ дар феврали соли 2004 номи он ба «Қоидат – ул –ҷиҳод фи билод –ир – рофидин», (Қоидаи ҷиҳод дар давлатҳои мушрикон, ки инро яке аз шохаҳои гурӯҳи Алқоида медонанд) тағйири ном кард ва бо ҷамоате ба номи «Маҷлису шура –ал- муҷоҳидин» илова карда мешуд, ки ҳудуди 10 гурӯҳи шибҳи низомии маҳаллии ироқиро дар бар мегирифт. Гурӯҳҳое, ки ҳадафи худро мубориза бо ҳузури низомии Амрико дар Ироқ эълом карда буданд.
Аммо Маҷлису шура –ал- муҷоҳидин бо сабаби ихтилофоти идеологӣ ва сохтории гурӯҳҳои ташкилдиҳандаи ин маҷлис бо гурӯҳи Алқоида бо раҳбарии Абӯмусъаби Зарқовӣ аз байн рафта, зиддиятҳое, ки баъдҳо ба задухӯрди мусаллаҳона ва амалиётҳои террористӣ ба муқобили ҳамдигар анҷомид.
Дар соли 2006 «Аҳмад –ул- Халоила», маъруф ба Абӯмусъаби Зарқовӣ бо Усома бин Лодан, роҳбари вақти созмони Алқоида шохаи модар дар филме, ки аз вай дар биёбонҳои «Ал –анбор», дар ғарби Ироқ гирифта шуда буд, байъат кард (аҳду паймон баст), то гурӯҳи вай ба таври расмӣ ба «Созмони Алқоида дар Ироқ» номашро тағйир диҳад.
Зарқовӣ дар ҳамон соли 2006 дар яке аз ҳамлаҳои ҳавоии ҷангандаҳои амрикоӣ дар вилояти Диёлӣ дар шарқи Ироқ кушта мешавад, то «Абӯҳамза ал- Муҳоҷир» ба унвон роҳбари нави Алқоида дар Ироқ ҷонишини ӯ шавад. Касе, ки пас аз байъати роҳбарони асосии «Алқоида» бо он ташкили «Давлати исломии Ироқ» - ро эълом кард.
Давлати исломии Ироқ созмонёфта аз чандин гурӯҳи мусаллаҳ аз ҷумла «Алқоида», «ҷамоати парчамҳои сиёҳ» , «Катибаҳои Умар» ва ғайра буд. Аммо гурӯҳҳои шибҳи низомии маҳаллие, ки ба муқобили Амрико мубориза мекарданд. Аз пайвастан ба Давлати исломӣ саркашӣ карданд ва ин омили дубора сарзадани муборизаҳои мусаллаҳона байни ду тараф шуд.
Рӯзи 19 апрели соли 2010 низомиёни амрикоӣ «Абӯ Умар ал – Бағдодӣ» ва «Абӯҳамза ал –Муҳоҷирро» - ро аз байн бурданд. Чанд рӯзе баъд эълом шуд, «Абӯбакр ал – Бағдодӣ» ба унвони амири гурӯҳи Давлати исломии Ироқ интихоб шудааст.
Абӯбакр ал –Бағдодӣ муваффақ шуд, бар дигар гурӯҳҳои мусаллаҳ ва шибҳи низомиён пирӯз ояд ва муваффақияти бузургро ба даст орад. Ӯ ҳамчунин амалиёти бузург ва калоне дар Ироқ анҷом дод, ки баъзе аз шаҳрҳои Ироқ аз контроли амрикоиҳо ба дасти ДИИ афтод.
Пас аз оғози нооромиҳо дар Сурия Абӯбакр ал –Бағдодӣ бо ҳамроҳи садҳо нафар аз дастаҳои худ ба Сурия юриш бурданд.
Бағдодӣ дар Сурия ин имконро ёфт, то садҳо суриягиро ҷазби гурӯҳи худ кунад ва пас аз густариши нооромиҳои Сурия ва муборизаҳои давлатҳои минтақа ва абарқудратҳо зӯрозмоӣ дар ин кишвар, то ханӯз ҳам идома дорад. Террористон пеш аз ин ки шаҳри Риққаро ба таври комил дар соли 2013 ба тасарруфи худ дароваранд. Дар ҳамин замон аз ҷониби ин гурӯҳакҳои террористӣ ташкили Давлати исломии Ироқу Шомот эълом шуд. Дар моҳи июни соли 2014 бошад ин гурӯҳ номи худро ба «Хилофати исломӣ» тағйир дод ва Абӯбакр ал – Бағдодӣ ба унвони «халифаи муслимин» мансуб шуд. Бошандагони минтақаҳои зери тасарруфи ин гурӯҳ дар Ироқ ва Сурия водор ба байъат (паймон бастан бо он) шуданд.
Охирин таҷовуз
Фалуҷа дар 60 километрии ғарби Бағдод аввалин шаҳри Ироқ буд, ки ДИИШ онро ба таври комил ишғол кард ва дар 10-уми июни соли 2014 низ бар шаҳри Мусел дар шимоли Ироқ мусаллат шуд ва бо суръат дар шаҳрҳои дигари ин давлат густариш ёфт ва ба он минтақаҳо қудрати худро таҳмил мекард. Ҳамзамон гурӯҳҳои террористии ДИИШ ба самти вилояти Каркук дар шимоли Ироқ пешравӣ карда ва 12 июн, яъне ду рӯз пас аз ишғоли шаҳри Мусел шаҳрҳои дигари Ироқ Каркук ва вилояти Салоҳ –уд- динро дар ин қисмат аз Ироқ забт карданд. Сабаб ва омили ишғол кардани шимоли ин кишвар дар он буд, ки дар ин минтақа сунниҳо мезистанд ва онҳо дар аввалиндараҷа метавонистанд ба ҳамроҳшавӣ ва барпо намудани давлати исломӣ мусоидат намоянд.
Дар идома ДИИШ, ҳамзамон бо шикасти нерӯҳҳои ироқӣ ва парокандагардии онҳо пешравӣ ба самти Бағдод яъне, пойтахти Ироқро идома дод, аммо бо далелҳои номаълум аз пешравӣ бозистод ва ин ба нерӯҳҳои ироқӣ иҷозат дод, то барои ҷилавгирӣ кардани пешравиҳои ДИИШ чораҳо андешида, камарбанде атрофи Бағдод эҷод кунанд. Бо ақибнишинии бузург ва дастаҷамъонаи нерӯҳҳои ироқие, ки муқобили ДИИШ меҷангиданд, муфтии калони Ироқ Алии Систонӣ дар таърихи 13 июни соли 2016 фатвои «ал – ҷиҳод –ул- кафоӣ»-ро содир кард. Дар пайи ин фатво нерӯи мардумии Ироқ ба номи «Ал –ҳашд –уш –шаъбӣ» (нерӯҳои гирдовардашуда) таъсис шуд ва бо ташкили он тамоми гурӯҳҳои мардумӣ аз ҷумла «Артиши ироқ», «Нерӯҳои пешмарг» ва «Муборизони ашоири Ироқ» ҷамъ омаданд ва ба мубориза бо ДИИШ пардохтанд.
Дар моҳи майи соли 2014 нерӯҳои ироқӣ бо пуштибонии нерӯҳои мардумӣ ва гарнизони нерӯҳои ҳавоии Ироқ ва ширкати нерӯҳои ҳавоии эътилофи байналмилалӣ бо роҳбарии Америка амалиёти бозпасгирии минтақаҳои таҳти тасарруфи ДИИШ дар Ироқро оғоз карданд. Ҳаминтавр рӯз ба рӯз минтақаҳои ишғолкардаи ДИИШ яке пас аз дигарӣ озод карда шуданд.
Хисоратҳои сангини Ироқ
Кишвари Ироқ тайи набардҳои ахираш аз ҳамлаи низомии Амрико гирифта, то набард бо ДИИШ шоҳиди ҳодисаҳои зиёди башарӣ буд. ДИИШ бар 49% аз масоҳати Ироқ шомили шаҳрҳое дар вилояти Ал-анбор, Салоҳуддин, Найнаво, Диёлӣ, Каркук, шимоли Бобул ва камарбанди Бағдод истило ёфта буд ва ин минтақаҳо бори сангини ин ишғолгариро мекашид. Бар асоси иттилооти дафтари Шӯрои вазирони Ироқ ва се созмону органҳои маҳалливу аврупоӣ, маҷмӯи хисоратҳои ҷонии воридшуда, ба Ироқ аз замони ҳамлаи ДИИШ ба ин кишвар дар июни соли 2014 то охири соли 2017, 230 ҳазор ғайри низомӣ ва 71 ҳазор нерӯи низомӣ вобаста ба нерӯҳои Ал – ҳашад –уш-шаъбӣ, артиши Ироқ, нерӯҳои пешмарг, муборизони ашоири (қабилаҳо) Ироқ куштаву захмӣ шуданд. Дар ин росто, 20 ҳазор ғайри низомӣ нопадид ва 60 ҳазор рабудашуда ё худ боздошт шудаанд. Ҳамчунин 5,6 миллион шаҳрвандони Ироқ ба давлатҳои Туркия, Урдун, Миср, Лубнон, Сурия ва дигар кишварҳои аврупоӣ овора шудаанд.
Ба иловаи ин, нақзи ҳуқуқи башар алайҳи шаҳрвандони ироқӣ ба дасти ДИИШ ва шуморе аз гурӯҳҳои шибҳи низомии сабтшудае, ки бадтарини онҳо асорати ҳазорон зани эзадӣ ва фурӯши онҳо ба унвони каниз дар бозорҳои бардадорӣ ва тасарруфи амлоки масеҳиён дар шимоли Ироқ аз ҷониби онҳо дида мешавад.
Саранҷом, ин ки тахмин зада мешавад, хисороти молии воридшуда бар мамлакати Ироқ беш аз 100 миллиард доллар ва будҷаи ихтисосёфта аз сӯйи давлати Ироқ барои мубориза бо ДИИШ дар тӯли ин солҳо болиғ бар 71 миллиард доллар бароварда мешавад.
Номзади илми фалсафа, дотсент Шарипов М.,
муаллими калон Бойназаров Э., устодони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон
Боиси таассуф аст, ки дар солҳои охир гурӯҳҳо, ҳизбу ҳаракатҳои террористиву экстремистӣ фаъолияти худро дар кишварҳои гуногуни олам пурзур намуда, бар сари мардуми бегуноҳ фалокати бисёр оварданд. Дар натиҷаи фаъолияти тахрибкории онҳо одамони зиёд қурбонӣ гашта, қисме аз ватан беватан аз хешу ақрабо ҷудо ва ба вазъи пасти иқтисодӣ рӯ ба рӯ гаштаанд.
Бояд афзуд, ки фаъолияти гурӯҳҳои ҷиноятпешаи ҳизбу ҳаракатҳои экстремистиву террористӣ аз ҷониби бархе аз ниҳодҳо, шахсони алоҳида ва ташкилотҳо маблағгузорӣ мегаштааст, ки он аз духӯрагии сиёсат дар ин самт шаҳодат медиҳад.
Аз ин лиҳоз метавон гуфт, ки бар асари истифодаи қувва ва зӯрӣ дар равобити байналмилалӣ, дар ҳифзи манфиатҳои хеш рӯбарӯ омадани қудратҳои ҷаҳонӣ ва минтақавӣ, зери фишори нерӯву унсурҳои бегона амалан аз байн рафтани низоми давлатдории як силсила кишварҳо ва вусъати торафт афзояндаи терроризму экстремизм вазъи ҳуқуқи байналмилалӣ хеле заиф шуда, истиқлолияти давлатҳои миллӣ осебпазир гардидааст.
Намуна ва пайомадҳои чунин вазъро мо дар мисоли Сурия, Ироқ, Либия, Яман ва Афғонистон мебинем.
Ислоҳи ин вазъ таҳкими пойгоҳи ҳуқуқи мубориза бо терроризм ва экстремизм, аз ҷумла дар санадҳои байналмилалӣ муқаррар намудани муҷозоти кишварҳои ба терроризм мусоидаткунанда, роҳандозӣ намудани тафтиши байналмилалии зуҳуроти терроризм ва дар муҳокимаи Суди байналмилалӣ қарор додани роҳбарони сиёсӣ ва ҳарбӣ, фондҳои ба ном хайрия, соҳибкорон ва дигар ашхоси ба терроризм мусоидаткунандаро тақозо менамояд.Таъсири ин фирефтаги буд, ки шаҳрвандони Тоҷикистон дар Сурия ва Ироқ ба ҳалокат расида, оилахояшон бе саробон, фарзандошон ятиму ғулом монданд.
Хушбахтона, бо супориши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 84-нафар ноболиғон аз кишвари Ироқи ҷангзада ба ватан баргардонда шуда, ки ин мояи ифтихори шаҳрвандони мо гаштааст.
Дар доираи тақвияти мубориза бо терроризм ва экстремизм бояд номгӯи субъектҳои бо онҳо муборизабаранда васеъ ва дақиқ гардида, дар баробари ин ҷавобгарӣ ва ҷазо барои содир намудани ҷиноят ба муқобили сохти конститутсионӣ ва амнияти давлат, ҷиноятҳои хусусияти террористиву экстремистидошта ва хиёнат ба Ватан, шарикӣ дар чунин ҷиноятҳо, аз ҷумла, нисбат ба ташкилкунандагон ва шахсони ба онҳо мусоидаткунанда пурзӯр карда шавад.
Яке аз воситаҳои ба гурӯҳҳои ифротгароӣ, ворид шудани ҷавонон дар давраи муосир ин тавассути шабакаи интернет ба психологияи онҳо таъсир расонидани ин гурӯҳҳо мебошад.
Аз ин рӯ, ҷиҳати дар сатҳи зарурӣ ба роҳ мондани муқовимат ба истифодаи шабакаи интернет бо мақсадҳои экстремистӣ ва террористӣ мақомоти дахлдор бояд, ки доир ба масъалаи мубориза бар зидди ҷиноятҳо бо истифодаи технологияҳои иттилоотӣ ва кибертерроризм корро ҷоннок кунонанд.
Суботу оромии Тоҷикистон, устувории ҷойгохи Тоҷикистон ва амнияти марзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар шаҳрванд арзиши бузург дорад. Мо бояд шукронаи ин давлати обод кунем ва камари ҳиммат бандем баҳри осоиштагӣ ва гулгулшукуфои Тоҷикистони азиз!
Мудири шуъбаи тарбия ва корҳои ташкилӣ Ашӯров С .М.
Дар асоси дастуру супориши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон шаби 30-юми апрели соли 2019 84 - нафар кӯдаку навраси тоҷик аз кишвари Ироқ ба шаҳри Душанбе оварда шуданд, ки падару модари он бар асари гумроҳӣ ба саффи гурӯҳҳои ба ном “Давлати исломӣ” дохил шуда, зану фарзанди худро ба Ироқу Сурия бурда буданд ва онҳо дар натиҷаи амалиёти зидди гурӯҳҳои террористию ифротгароӣ кушта шуданд.
Ба Ватан баргардонидани кӯдакону наврасони тоҷик аз сарзамини ҷангзадаю ноороми Ироқ далели инсондӯстию ватандӯстӣ ва ғамхорию шафқати беандозаи Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нисбат ба шаҳрвандони кишвар мебошад.
Масъулони Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон барои ҳамкорӣ дар масъалаи ба Ватан баргардонидани кӯдакону наврасони тоҷик ба намояндагони Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Ироқ ва намояндагони ЮНИСЕФ дар Ироқ изҳори сипосу ризоият намуданд.
Аз ин ташаббуси инсондӯстонаи сарвари давлати тоҷикон дар мавриди ба Ватан баргардонидани кӯдакону наврасони тоҷик ҳар як шаҳрванди кишвар бисёр ҳам хушнуду хурсанд гардид.
Ин далели соҳиби қалби бузург, ҷавонмардӣ, ҳиммати олӣ, мушфиқу меҳрубон ва инсондӯст будани сарвари давлати мост.
Ҳоло ҳам дар Ироқ занону кӯдакон ва наврасони тоҷик ҳастанд ва дар масъалаи пурра ба Ватан баргардонидани онҳо намояндагону масъулони ниҳодҳои дахлдори Ҷумҳурии Тоҷикистон пайваста саъю кӯшиш ва кор карда истодаанд ва умеду боварии комил ҳаст, ки ин масъалаи муҳим дар муҳлати наздиктарин ҳалли пурраи худро меёбад.
Аммо, мутаассифона, бадхоҳону ватанфурӯшон ва ҳатто рӯзноманигорони радиои “Озодӣ” ин гуна ташаббусу корҳои наҷибу инсондӯстона, рушди босуръати соҳаҳои иқтисодию иҷтимоӣ ва фарҳанги кишвар, бунёди Нерӯгоҳи барқи обии “Роғун” ва дигар амалу иқдоми созандаю бунёдкоронаи роҳбарияти олии кишвар ва мардуми шарифи тоҷикро аз рӯи бухлу ҳасад ва ҷаҳлу бадхоҳӣ дида наметавонанд ва пайваста дар пайи айбҷӯии давлату ҳукумат ва халқи Тоҷикистон ҳастанд. Агар андешаю пиндор ва ниҳоду сиришти одам баду нопок бошад, ӯ ба муҳити атроф, кору рӯзгори мардум ва ба зиндагӣ нигоҳу нигариши баду манфӣ мекунад ва ба қавли мардум “аз таги нохун чирк мекобад”. Оре, бадхоҳону ватанфурӯшон чунин андешаю сиришти нопок доранд ва кори онҳо пайваста айбҷӯӣ аст. Дар ин масъала бузургони олами маонӣ фармудаанд:
Айби худ аблаҳ набинад дар ҷаҳон,
Бошад ӯ дар ҷустани айби касон.
Мо ба ҳамаи он бадхоҳону ватанфурӯшоне, ки ба сӯи давлату миллати тоҷик санги маломат меандозанд, муроҷиат карда мегӯем, ки чунин амали ноодилонаю муғризона чеҳраи нопоку қалби сиёҳи Шуморо ба мардуми тоҷик ва ҷомеаи ҷаҳонӣ боз як бори дигар ошкор менамояд ва ҳар яки Шуморо модари тоҷик ва миллати тоҷик ҳаргиз намебахшад. Оре, ҳар касеро, ки модар набахшояд, эътимоду бовариро нашояд. Сайидои Насафӣ дар ҳаққи ин гуна мардум фармудааст:
Ҳар кӣ бо душмании халқ равон аст чу баҳр,
Зуд бошад, ки сари хеш чу гирдоб хӯрад.
Шуъбаи робита бо ҷомеа
84 нафар шаҳрвандони ноболиғи Тоҷикистон бо дастури бевоситаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз Ироқ ба Ватан баргардонида шуданд
Written by ДонишгоҳТибқи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон масъалаи ҳарчи зудтар ба Ватан баргардонидани ҳамаи кудакон ва ноболиғон – шаҳрвандони Тоҷикистон, ки ҳамроҳ бо волидон ва оилаҳои гумроҳшудаи худ ҷиҳати пайвастан ба сафи ДИИШ ва дигар нерӯҳои террористию экстремистӣ вориди сарзамини Ироқ шудаанд, мавриди пайгирии ҷиддии Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Давлати Кувайт қарор дорад.
Дар натиҷа муайян карда шуд, ки дар маҳбасҳо, зиндонҳо, боздоштгоҳҳо ва марказҳои нигаҳдории ноболиғон дар Ироқ 43 нафар зан ва 95 нафар тифл аз шаҳрвандони Тоҷикистон қарор доранд ва дар миёни онҳо тифлони хурдсоле низ ҳастанд, ки дар ин кишвари арабӣ таваллуд шудаанд.
Бо дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дар ҳамкорӣ бо вазоратҳои корҳои хориҷии Ироқ ва Кувайт, мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Ироқу Тоҷикистон, ташкилоти ЮНИСЕФ ва дигар созмонҳои байналмилалӣ рӯзи 30 апрели соли равон 84 нафар кӯдакон тавассути ҳавопаймои махсус аз Бағдод ба Душанбе баргардонида шуданд.
Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳамкорӣ ва дастгириҳои пайваста ҷиҳати ба Ватан баргардонидани кӯдакони тоҷик ба Вазорати корҳои хориҷии Давлати Кувайт, Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Ироқ ва намояндагии ЮНИСЕФ дар Ироқ изҳори сипос менамояд.
Премьер-министр республики Ли Сянь Лун подчеркнул, что не существует общества, где была бы абсолютная, неконтролируемая свобода слова.
СИНГАПУР, 29 апреля. /ТАСС/. Правительство Сингапура введет ограничения для пользователей интернета, чтобы защитить свободу высказываний и предупредить распространение фальшивой информации еще до того, как она сможет нанести серьезный ущерб обществу. Об этом заявил в интервью, опубликованном в понедельник в местной прессе и показанном по телевидению, премьер-министр республики Ли Сянь Лун.
Интервью вышло в преддверии начала рассмотрения в этот же день в парламенте страны законопроекта "О защите от распространения в интернете фейковой информации и манипуляций".
"Мы должны установить соответствующие ограничения, которые защитят свободу слова, позволят людям обмениваться информацией, собственным мнением в правовом поле", - приводит высказывания премьера газета The Straits Times.
При этом он подчеркнул, что "не существует общества, где была бы абсолютная, неконтролируемая свобода слова". "И США, и страны Европы, в частности, Германия, также борются с проблемой распространения фальшивой информации", - сказал Ли Сянь Лун.
Глава правительства не исключил также вмешательства других государств во внутриполитические процессы Сингапура. "Я не знаю, кто именно может это сделать, но мы являемся очень открытой страной. Поэтому необходимо заранее готовиться [к возможному вмешательству]", - указал премьер.
Он также рассказал, что, согласно проведенному недавно опросу общественного мнения, примерно 80% жителей выразили уверенность в способности распознать фейковую информацию. Однако проведенный эксперимент показал, что лишь 10% из них смогли это сделать.
Законопроект и критика
Правительство Сингапура 1 апреля внесло на рассмотрение парламента законопроект, в котором установлено уголовное наказание, а также крупный штраф за распространение фальшивой информации. Установленный законопроектом размер штрафа достигает 1 млн сингапурских долларов ($738 тыс.), а срок тюремного заключения - 10 лет. Власти также намерены обязать все интернет-платформы удалять информацию, которую государственные органы Сингапура сочтут фальшивой.
Представители организации Human Rights Watch призвали власти Сингапура отказаться от принятия нового закона, который, по их мнению, носит слишком обширный характер и угрожает свободе высказывания по всему миру. Правозащитники также раскритиковали отсутствие в законопроекте определений того, каким образом и на основании каких параметров власти будут определять достоверность информации.
Директор по политике Facebook Саймон Мильнер также выразил обеспокоенность тем фактом, что государственные органы получат право вынуждать компании удалять контент, который, по их мнению, является ложным. По его словам, одной из приоритетных задач компании является предоставление пользователям свободы слова, при этом Facebook несет ответственность за распространение информации.
Управляющий директор "Азиатской интернет-коалиции" Джэф Пэйн назвал документ самым масштабным по степени ограничений на сегодняшний день, добавив, что он создает значительные риски для свободы слова и может иметь серьезные последствия не только для Сингапура, но и для всего мира.
Зубайдулло Давлатов: «Баргардонидани кӯдакон аз минтақаҳои ҷангзада иқдоми нек, вале заҳматталаб мебошад»
Written by CомонаДУШАНБЕ, 30.04.2019. /АМИТ «Ховар»/. Рӯзҳои наздик бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон баргардонидани кӯдакони тоҷик аз минтақаҳои ҷангзадаи Шарқи Наздик дар назар аст. Ин иқдом маротибаи чандум аст, ки хуб ба роҳ монда шуда, то ба имрӯз чанд тан аз кӯдакони тоҷик аллакай ба Ватан баргаштаанд. Дар ин росто коршиноси масоили сиёсӣ, корманди масъули Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Зубайдулло ДАВЛАТОВ ақидаҳои худро чунин иброз дошт.
— Назари шумо оид ба омилҳои дар кишварҳои ҷангзада қарор доштани кӯдакони тоҷик ва сарнавишти талхи онҳо чӣ гуна аст? Онҳо ба чӣ мушкилоте рӯ ба рӯ гаштаанд?
— Мушкили асосӣ он аст, ки ифротгароии динӣ ба рӯҳия ва ахлоқи шахсии инсон, ба муносибати ӯ ба муҳит ва ба робитаҳои ҷамъиятии шахс таъсири бисёр ҷиддӣ мегузорад. Ба хотири он ки падару модар, хоҳару бародар, хешу пайвандон, дӯстону ҳамкорон, устодон мисли ӯ ақида надоранд, онҳоро маҳкум карда ва ошкоро таҳдид мекунад. Барои ба дигарон таҳмил намудани фаҳмиши худ аз истифодаи зӯроварӣ ва хушунату бераҳмӣ худдорӣ намекунад. Бинобар ин ҳам дар бештари мавридҳо ифротгароён ҳамсарони худро бо роҳи хушунату таҳдид ба минтақаҳои ҷангзада бурда, онҳоро сарсону саргардон ва баъзеашонро аз ҳаёт маҳрум кардаанд.
Тасаввур кунед, ки ифротгароён зану фарзандонашонро ба кишварҳои ҷангзада бе ягон дурандешӣ мебаранд. Ҳодисаҳое буданд, ки ҳамсарони ҷанговарони ДИИШ дар ҳамон ҷо таваллуд мекунанд. Албатта ин кӯдакон дар ҳамон муҳиту шароти номусоид, яъне ҷангу ҷидол ва хунрезӣ ба воя мерасанд. Фарз кардем аз соли 2011 то ба имрӯз 8 сол мегузарад ва онҳо ба синни 8-солагӣ қадам монданд. Аммо он кӯдаконе, ки аз Тоҷикистон 3-солаю 5-сола ва ғайра буданд, аллакай ба балоғат расидаанд.
Тавре ки ба ҳамагон маълум аст, терроризм имрӯз хусусияти пайванд додани хушунат ва даҳшатафканӣ тавассути расонаҳои иттилоотиро ба роҳ мондааст. Бештари расонаҳо низ дар навбати худ дар барҷаста сохтани таҳдидҳои террористҳо дар афкори омма зеҳниятсозӣ мекунанд, тарсу ваҳшатро дар дили одамон ҷо менамоянд ва ба террористҳо дар таблиғи мақсадҳояшон ёрӣ мерасонанд.
Аз баъзе расму наворҳо ба мо маълум аст, ки ифротгароёне, ки фирефтаи дурӯғҳои мубаллиғони ДИИШ гаштаанд, дар он ҷо ба кӯдакони худ, ки нав роҳгардиро меомӯзаду як-ду қадам мегузорад, дар гардани онҳо автомат бор мекунанд, то ба муҳит мутобиқ шавад ва дар оянда чун ҷангҷӯй обутоб ёбад.
Ба каме бузургтарҳояш тавассути навор ва дар шакли зинда паррондан ва куштани одамро нишон медиҳанд. Ҳолатҳое буданд, ки ба дасти кӯдакон корд медоданд, то сари асиронро аз тан ҷудо созад. Аз ин тарзи тарбияи ҷангҷӯён ҳама тавассути васоити ахбори омма, Интернет ва дигар воситаҳо хабар доранд.
Вақте кӯдак дар ин гуна муҳит тарбия ёфт, гарчанде ақл ҳам надошта бошад, вале ба он одат мекунад. Барои ин кӯдак куштани инсон, тирпарронӣ, оташ задани хона ва ғайраҳо як амри маъмулӣ мегардад. Таъсири чунин мағзшӯиҳо буд, ки ҳодисаҳои нангини бо дасти фарзанд куштани модар ба вуқӯъ пайваст.
Кӯдак аз замони таваллуд бо аввалин муҳити иҷтимоӣ рӯ ба рӯ шуда, ҳанӯз тасаввури мушаххасе аз некию бадӣ надорад ва вақте бо чунин хушунатҳо рӯ ба рӯ мешавад, дар ӯ низ хислатҳои баду иртиҷоӣ пайдо мегардад.
— Яъне ин кӯдакон аз ҷиҳати равонӣ осебпазиранд ва мафкураи онҳо дар муҳити солим ташаккул наёфтааст. Барои барқарор кардани ин ноқисиҳо чӣ гуна имкониятҳо мавҷуд аст?
— Бубинед, ки мағзи кӯдак чи гуна табдил меёбад, мафкураи бегона ба он ҷой мегирад, самти ба ташкилотҳои террористӣ мувофиқро қабул мекунад. Он чизе, ки дар мафкура ҳаст, ба воситаи амал воқеӣ мешавад. Амали инсон вобаста ба мафкура, ҷаҳонбинӣ, маърифати ботинии он роҳандозӣ мегардад.
Хушбахтона, солҳои охир теъдоди ҷавононе, ки фирефтаи мубаллиғони ДИИШ мешаванд, хеле коста шудааст. Ин натиҷаи кори хуби назарраси дастгоҳҳои таблиғотии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Аз радиову телевизион ва матбуот сар карда, то дигар тадбирҳои таъсиррасон. Яъне тамоми ҷомеаи Тоҷикистон кӯшишҳои зиёде ба харҷ доданд, то ба натиҷаи дилхоҳ бирасанд.
Аммо баргардонидани кӯдакон мавзӯи дигар асту баргардонидани волидони онҳо, мавзӯи дигар. Калонсолон аз рӯи хости худашон, пайрави ДИИШ шуду ба он ҷо рафтаанд. Аммо кӯдаке, ки ақл надошт, ҳамроҳи падару модараш рафт ё дар ҳамон ҷо ба дунё омад. Дар ҳамон муҳит тарбия ёфт, дар мафкураи он кӯдаки бечора ба ғайр аз ҷангу куштору одамбадбинӣ ва гуруснагию дигар маҳрумиятҳо дигар чизе нест.
Муҳити имрӯзаи Тоҷикистон муҳити осоиштагӣ, серию пурӣ ва ваҳдати миллӣ аст. Дар он ҷо муҳит тамоман дигар аст – ҷанг, хунрезӣ, одам ба одам чун гург менигарад, умуман мафҳуми дӯстию рафоқат нест.
— Пас, чӣ бояд кард? Дар вақти кор бо ин кӯдакон кадом ҷиҳатҳо бояд ба назар гирифта шавад?
— Баъд аз овардани кӯдакон аз минтақаҳои ҷангзада, бояд ҳатман ҳамроҳи онҳо равоншиносони кӯдак кор кунанд, то онҳоро аз вазъи таҳрифшудаи равонӣ бароранд. Бо майнаи сари инсон, бо мафкураи инсон кор кардан роҳи мушкил аст, вақт тақозо мекунад, ҳатто маҳорату донишу малакаро талаб мекунад. Барои ҳамин ҳам, вақте онҳоро баргардониданд, бояд бо калонсолон дар алоҳидагӣ ва бо кӯдаконе, ки дар урдугоҳҳо ва зиндонҳо буданд, дар алоҳидагӣ машғул шуд, зеро мафкураи онҳо аз мафкураи кӯдакони ин сарзамин тафовути зиёд дорад. Кӯдаконе, ки дар муҳити ҷангу хушунат тарбия ёфтаанд, эҳсоси хударзишмандиро низ аз даст додаанд.
Бо онҳо бояд мутахассисони варзида кор карда, ба мафкураашон идеяҳои инсондӯстӣ, сулҳу ваҳдат, ёрии ҳамдигарӣ ва меҳнатдӯстию ватандӯстиро талқин кунанд.
Хуб мешавад, агар заминаҳои фитрии кӯдаконро ба назар гирифта, арзишҳои маънавӣ, ахлоқӣ ва амалии онҳоро тақвият диҳанд. Албатта, ин раванд ҳам вақти зиёдеро тақозо мекунад. Итминони комил дорам, ки ин иқдоми нек самараи зиёдеро ба бор хоҳад овард.
— Барои суҳбати ҷолибатон ташаккур!
Воқеан, баргардонидани кӯдаконе, ки бо амри тақдир вориди марзи Ироқ гардидаанд, амали солеҳ ва миллатдӯстона мебошад. Аммо барои ба рӯҳияи ватандӯстию миллатсолорӣ баргардонидани ақоиди ин насли қурбонӣ кори саҳлу сода нахоҳад буд. Умед дорем, ки дар ин самт низ муваффақ хоҳем буд. Дар масъалаи ҷавонони пушаймоншуда бошад, назари ҳамаи коршиносон он аст, ки назорат бурдан аз болои онҳо ва дар заминаи он таъмини амнияти ҷамъиятӣ кори танҳо мақомоти қудратӣ нахоҳад буд ва ҳар яки моро мебояд дар ин раванд фаъол бошем. Вагарна ин ҷавонон метавонанд заминаи ифротгароӣ дар ҷомеа гарданд.
Суғдмеҳри МАЪРУФЗОД,
АМИТ «Ховар»
More...
«Танҳо миллати босаводу соҳибмаърифат ва кадрҳои донишманду баландихтисос метавонанд дар оянда давлати соҳибистиқлоли тоҷиконро ба ҷомеаи башари ба таври шоиста муарифи мекунад.»
ЭМОМАЛӢ РАҲМОН
Яке аз мушкилотҳои имруза, ки ҷомеаи ҷаҳониро ба ташвиш овардааст, даст задани бархе аз гуруҳҳои одамон ба амалҳои номатлуб, ба мисли тероризм ва экстремизм мебошад. Бешубҳа таъсирҳои манфи ва оқибатҳои он ба монеаҳое оварда мерасонад, ки арзишҳои милливу ватандусти зарар меёбанд ва ҷомеаи муосир муқаддасоти милли ва таърихи худро ба таври бояду шояд талқин ва тарғиб карда наметавонад. Ба ин амсол амалҳои терористӣ ва экстремистӣ, мутаассифона бештар ҷавонони гумроҳ пешсафанд ва одатан тавасути зуровари барои амали гардонидани ҳадафҳои сиёси истифода мешаванд.
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки ин гуруҳҳои ифротгаро барои таблиғ ва ташфиқи хоми худ аз технологияҳои итилоотии замонави махсусан шабакаҳои ҷаҳонии интернетиро мавриди истифода карор дода инсонҳои гумроҳро бо роҳи фитнаю фиреб ва қавлҳою боварикунониҳои бардуруғ ба доми худ меафтонанд.
Албата мо бояд тарафдори суханҳои арзишманди Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бошем, ки масъалаи “мубориза бар зидди тероризм ва экстремизм, хурофотпарастию ифротгарои” ва ҳифзи манфиатҳои миллию давлати яке аз самтҳои муҳими фаъолияти маърифатноконаи муассисаҳо дониста мешавад. Ин суханҳо воқеан умедбахш ва қуввати дилҳои мо шаҳрвандони ватанпарвар аст.
Народная поговорка гласит: «Сколько бы ниточке ни виться, все равно концу быть».
К сожалению, люди, ступающие на преступный путь, в большинстве своем игнорируют эту мудрость, полагая, что им, в отличие от других, все удастся скрыть и остаться безнаказанным. Особенно, если такие люди занимают высокое положение в обществе или пользуются публичной известностью.
Действительно, до поры до времени, иногда лицам, совершившим уголовно наказуемые деяния, сходит с рук их незаконная деятельность. Но вечно так продолжаться не может, и однажды они попадают в поле зрения правоохранительных органов. С этого момента тайное становится явным. Потянув за одну ниточку, следователи, работая по уголовному делу, начинают раскручивать целый клубок правонарушений. Из тьмы времени извлекаются факты и события, изобличающие лицо в совершении преступлений, срок давности по которым не истек. И тогда приходится отвечать сразу за все содеянное.
Однако практически никто из правонарушителей не согласен быть привлеченным к уголовной ответственности, будь это хоть трижды справедливо. Как правило, каждый стремится найти лазейки ускользнуть от возмездия закона. Кто-то задействует деньги, кто-то связи, некоторые же в качестве основания своей индульгенции и получения права на иммунитет от уголовного преследования пытаются использовать статус оппозиционеров-политиков. Последняя категория людей считают, что само участие в оппозиционной политической деятельности означает, что они должны быть неприкасаемыми для закона, стоять выше закона и разрабатывать собственные неписаные правила политической игры, которых обязаны придерживаться все остальные члены общества, независимо от существующих в государстве нормативных правовых актов.
Как отмечают таджикские эксперты, несмотря на кажущуюся абсурдность подобной ситуации, именно такое искаженное понимание своего статуса один за другим демонстрируют таджикистанские оппозиционные «лидеры» и активисты. После диссидентской шумихой по уголовному делу Зайда Саидова по факту совершения им целого букета преступлений, в т.ч. финансовых махинаций в особо крупных размерах, в Европе с политическими заявлениями о репрессиях выступает руководитель ТЭО ПИВ М.Кабири. Задетый до глубины души тем, что его осудили и на подконтрольные ему фирмы, организации и дома правоохранительные органы обратили внимание.
Так, поданный антикоррупционным ведомством РТ иск в суд в связи с незаконной приватизацией стадиона в г.Турсунзаде и строительстве на его месте вещевого рынка, ныне принадлежащего супруге М.Кабири, а также проверки со стороны налоговых органов предпринимательской деятельности его близких родственников, М.Кабири пытался представить как часть «большого проекта власти против Партии исламского возрождения. В данном случае, ослабив его (т.е. Кабири- прим. автора) экономически, хотят ослабить и его партию».
В связи с этим возникает три логичных вопроса. Во-первых, что противозаконного усмотрел тогда лидер исламистов в действиях правоохранительных структур, выполняющих свои прямые функции по проверке финансовых операций и выявлению экономических преступлений, причем в рассматриваемом конкретном случае никак не связанных с целями оппозиционной политической деятельности. Во-вторых, на каком основании он решил, что имеет право нарушать действующее законодательство РТ, а компетентные органы не вправе принять соответствующие процессуальные меры по устранению совершенных правонарушений. В-третьих, по каким критериям разграничивается личное и партийное имущество членов ТЭО ПИВ, учитывая, что М.Кабири своими импульсивными заявлениями о подрыве экономической основы фактически признал наличие у возглавляемой им террористической Партия исламского возрождения, помимо официально заявленных, иных нелегальных источников финансирования (само по себе такое признание уже должно стать предметом пристального интереса правоохранительных органов).
Как было отмечено выше, ответы на эти вопросы коренятся в изъянах психологии и политического мышления, так называемых, оппозиционеров, путающих свою оппозиционность с правовым нигилизмом, а то и откровенным беспределом. Обвиняя власти в оказании давления на оппозицию, ее разношерстные лидеры упорно не замечают собственной моральной нечистоплотности, не желают признавать, что в сущности своей большинство из них обычные меркантильные проходимцы и мошенники, идущие в политику не по идейным соображениям, а исключительно с целью половчее обстряпать личные коммерческие делишки.
А в том, что именно этим они с энтузиазмом занимаются, прикрываясь своим политически-оппозиционным статусом, сомневаться не приходится. Например, обиду лидера ТЭО ПИВ М.Кабири относительно признания незаконным приватизации стадиона в г.Турсунзаде еще можно было бы как-то объяснить неудачным стечением обстоятельств, ссылаясь на то, что он лично не участвовал в данном процессе, а лишь купил уже приватизированный стадион.
Однако как быть с другим выявленным в ходе расследования уголовного дела фактом незаконной приватизации в 1999 году и последующей продажи недостроенного здания инфекционной клиники, расположенного на территории села Навобод района Рудаки. Ведь здесь недостроенное здание больницы, рассчитанной на 500 мест, с прилегающей территорией было в нарушение законодательства Таджикистана выставлено на продажу и приватизировано лично М.Кабири, а затем частично, посредством оформления фиктивных договоров дарения, продано пятерым гражданам, которые, в свою очередь, подделав документы, перепродали земли другим людям. Указанная мошенническая схема была раскрыта следствием и приговорами судебных органов причастные лица еще в 2011 году осуждены к различным срокам лишения свободы. Все, за исключением основного собственника М.Кабири, согласно условиям приватизации ответственного за достройку больницы и обеспечение ее функционирования.
В настоящее время выявляются новые факты участия М.Кабири и его близких родственников в незаконных операциях по приватизации государственной собственности на территории Таджикистана. Как в случае со стадионом в Турсунзаде, сослаться на то, что он лично не принимал участие в этих махинациях, уже не получится. Чем же сейчас сможет объяснить бизнесмен М.Кабири, по совместительству являющийся председателем террористической Партии исламского возрождения, «Антинационального альянса Таджикистана», свою противоправную деятельность, тянущую на несколько томов уголовных дел? Или же, следуя устоявшейся практике, предпочтет снова всё списать на давление властей на оппозицию?
Баҳрагирӣ аз технологияи компютерӣ дар соҳаҳои мухталифи илмӣ ва амалӣ дар шароити имрӯз ба ҳайси як зарурати муҳим табадил ёфтааст. Барои омода намудани мутахассисони соҳаи дин аз технологияи замонавӣ аз ҷумла, аз компютер ҳамчун як василаи муҳим истифода карда мешавад. Ин аз он хотир аст, ки дониши динӣ низ мисли донишҳои дигар ба чунин таҳаввул ниёзманд аст.
Дар таълимоти исломӣ наметавон танҳо ба мавзуоти назариявии сирф такя кард, аз тарафи дигар муайян намудани намунаҳое аз тағйири ҳолат, сифат ва мавқеи ашё ва дигаргуниҳои муҳит, ки дар асари пешрафт ё таҳаввули илму санъат эҷод шудааст, ба ҷаҳонбинӣ, тавоноии дарки мавзӯъ ва матлаби мавриди назар барои як коршинос ва мутахассиси соҳаи дин таъсири мусбати худро мерасонад. Масалан барои муайян намудани як ҳукми фиқҳӣ, мушоҳида ва таҷрибаи лабораторӣ ки аз тариқи тасвирҳои компютерӣ имконпазир аст, дар пешрафти таҳсили донишҷӯён ва фаҳмиши динӣ онҳо бисёр муфид ва муҳим аст.
Донишу хирад, таҷрибаву тадқиқоти илм беҳтарин ганҷина барои инсон аст, бузургтарин аслиҳа, воситаи ҳосилнокии меҳнат, хушсифатию латифии неъматҳои офаридаи инсон, рушду камоли худи шахсанд. Бо фармудаи Шайх Саъдӣ:
Бани одам аз илм ёбад камол,
На аз ҳашмату ҷоҳу молу манол.
Маҳз ба туфайли дониш, хирад, саъю кушиш инсон душвортарин муаммоҳои ҳаёти иқтисодию маънавии ҷомеа, оила, шахсиро ҳал намуда, меҳнат, саломатӣ, зиндагии дигарон ва худро зебову хушбахтона менамояд.
Хазинаи беҳамтои донишу илм, устоду дӯсти беғараз китоб аст. Тавре ки Абдураҳмони Ҷомӣ фармудаанд:
Аниси кунxи танҳоӣ китоб аст,
Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст.
Бувад бемузду миннат устоде,
Зи дониш бахшадат ҳар дам кушоде.
Ҳар лаҳза аз ӯ ба гӯшаи танҳоӣ
Сад роҳате ҳасту ҳаргиз озоре нест.
Дар ҳама давру замонҳо одамон ба таълиму тарбия ниёз доштанду доранд. Хусусан падару модарони дилсӯзу ғамхори фарзандон ва аҳли ҷомеа хоҳон буданду хоҳонанд, ки худашон солиму бардам бошанд ва ҳамчунин ниҳоли боғи умрашон фарзандашон ҳамаҷиҳата солиму бардам ва соҳиби адабу илму маърифат, касбу ҳунари нафърасон бошад, ба халқу Ватан софдилона хизмат расонад. Бинобар ин дар ҳамаи давру замонҳо одамони равшанфикру бедордил ва инсонпарвару ватандӯст таълиму тарбияи фарзандонро вазифаи асосӣ ва муқаддас меҳисобиданду меҳисобанд. Дар ҳақиқат, инсони таълимгирифта ва тарбиядида мисли меваи офтобхӯрдаву ғизои зарурӣ бардошта ба дигарон ҳар чи беҳтару бештар манфиат расонида метавонад ва дар ин бобат бӯстонеро тасаввур ва муқоиса кардан мумкин аст, ки гулу гиёҳҳо ва ниҳолони яке хушку пажмурда ва аз они дигар сабзу хурраму шукуфону пурбор аст. Зиндагӣ ҳам ҳамин тавр мисли бӯстон ба назар мерасад. Одамони таълиму тарбиягирифта ҳаётро сабзу хуррам ва шукуфон мегардонанд, одамони бемаърифату беадаб тираву тор ва пажмурда. Бинобар ҳикмате дар байни мардум маълум аст, ки гуфтаанд:
Фарзанди хуби боадаб боғи падар, модар бувад,
Фарзанди шуми беадаб доғи падар, модар бувад.
Ба хубӣ ба маънии суханони боғу доғ сарфаҳм рафта, маҳз ҳамин ҷиҳатҳои ғизобахшӣ ва шифобахшии таълиму тарбияро ба инобат гирифта, бузургон дурдонаҳои сухан гуфтаанд.
«Тарбия ҳам ҳаёт, ҳам мамот ва ҳам наҷот аст» - фармуда мутафакирре.
Кор бо компютер ва дигар лавозимоти электронӣ дар фарогирии забони арабӣ махсусан муколамаи он, қироати дурусту бе ғалати оятҳои Қуръони карим, нишон додани намунаҳои амалии ҳолатҳои дигаргуншавии об, офтобгирифтагӣ, беморӣ инчунин истифода аз харитаҳо ва пардаҳои электронӣ барои нишон додани намунаи таърихии шаҳрҳо ва ашёи зиндагии мусулмонон ва қавмҳои пеш аз онҳо аз фанни таърихи ислом ва диншиносӣ ва ғайра, як зарурат ба ҳисоб меравад.
Яке аз воситаҳои асосии тарбиякунандаи инсон сухан аст ва дигаре китоб. Кореро, ки сухан ба иҷро расонида метавонад, дигар ягон воситае ба иҷро расонида наметавонад. Бинобар ин сиёсатмадор ва олими бузурги тоҷик академик Бобоҷон Ғафуров гуфтаанд, ки сухан ҳам мисли лашкари муктадир, яъне қудратманд аст ва метавонад қуллаҳои муроду мақсадҳоро фатҳ кунад ва ё оламу одамро вайрону валангор созад. Сухан хусусияти шифобахшӣ ҳам дорад. Бемореро бо сухани зишт рӯҳафтодаву беҳолу бемадор ва пажмурдаву рӯҳафтода кардан ҳам мумкину бо сухани хуш умедвор ба шифоёбӣ намудан ҳам. Китоб низ дар ҳама давру замонҳо воситаи асосии тарбия ва нерӯбахшандаи саломатии рӯҳиву ҷисмонии одам буду ҳаст. Китобҳо ҷавоҳироти тафаккури инсониро гирд оварда ба авлодҳо мерос мегузоранд. Китоб қувваи бузургест, зеро китоб дониш, дониш нерӯ ва нерӯ ғалаба меорад. Китобро ба чароғ ҳам ташбеҳ медиҳанд, ки бо нураш кӯчаву тангкӯчаҳои ториктарин ва дурдасттарини ҳаётро мунаввар мегардонад ва ба одамон роҳи дурусти зиндагиро нишон медиҳад. Дар ин таснифот муаллифон дар бобати маданияту маънавияти тоҷикон, нукоти пуртаъсири дини мубини ислом ва аҳкоми он сухан ронда, кулли хонандагон, аз ҷумла наврасону ҷавононро ба тозагиву тарзи ҳаёти солим ва созандагию бунёдкорӣ, ифтихор аз арзишҳои миллӣ ва ватандӯстӣ даъват мекунанд. Беҳтарин ҷавоҳироти тафаккури инсоният ва барҷастагиҳои ахлоқи ҳамидаи гузаштагон, бузургони дини мубини ислом бо сураву оёти китоби муқаддаси «Қуръон» ва ҳадисҳои ҳазрати Муҳаммад (с) дар ин рисола бобати таълиму тарбия ва саломатии рӯҳониву ҷисмонии одам гирд оварда шудааст. Агар ба талотуму ҷӯшу хурӯши зиндагӣ ва ба қавли Хайѐм ба ин олами пурфитнаву пуршӯр бо назари ибратбин бингарем, ба ҳар як фард арзишҳо, неъматҳои заруртарине лозим аст, ки инсони дорои ин арзишҳоро саодатманд мегардонад. Пеш аз ҳама барои инсон хотири ҷамъу тани сиҳат, одобу илм ва касбу ҳунар лозим аст.
Шахсе, ки соҳиби ҳамин чаҳор неъмат бошад, дар зиндагӣ ҳаргиз пешпо намехӯрад, дар намемонад ва каму ғамро дида, сархам намешавад. Ҳар як инсон ҳам маҳз ҳаминро мехоҳад, зеро талош барои ҳаѐти солим дар шароити ҷаҳони кунунӣ, ки алоқаҳои рӯзафзуни мамлакатҳо ва томгароии (куллишавӣ, ҷаҳонишавӣ, глобализатсия) ҷомеаи инсони яке аз вазифаҳои аввалиндараҷаи фарду ҷомеа ба шумор меравад. Чунки инсони бемор инсонвор зиндагӣ карда наметавонад. Инсони бемор шояд ҷомеаи солимро ҳам сироят намуда, бемор мегардонад. Мову Шумо, дар асри навини XXI ва ҳазорсолаи сеюм зиндагӣ карда истодаем. Дар замоне умр ба сар бурда истодаем, ки бо қудрати илму техника афсонаҳо тадриҷан ба ҳақиқат табдил ёфта, беш аз пеш мӯъҷизаҳои нав ба нав арзи ҳастӣ менамояд, аммо инсон дар назди ҳодисаҳои табиат, пайдоиш ва хурӯҷи бемориҳои гуногун, тоза ба тоза ҳамоно оҷизу нотавон аст ва боз ҳамон сухани Муҳаммад Иқбол ба ёд меояд:
Кушояд розу худ роз аст одам.
Оре, одам сирру асрор ва розҳои гуногуну зиёди одамони дигару асрори оламро кушода метавонад, аммо барои муолиҷаи як бемории ба тану рӯҳаш часпида, баъзан ноилоҷ ва оҷизу нотавон мемонад. Бинобар хонандаи олиқадр, бояд бидонед, ки чаҳор арзиш андак ва ночиз менамояд, аммо бузург ва пуртаъсир мебошад. Яке оташ аст аз ин неъматҳо. Аз шарора аланга бармехезад, бо як дона гӯгирд хирманеро оташ задан ва несту нобуд кардан мумкин аст. Якеи дигар душман аст. Гуфтаанд: «Душманат гар пашша бошад, камтар аз филаш мадор». Шамсиддин Муҳаммад Ҳофизи Шерозӣ фармудаанд.
Дарахти дӯстӣ биншон, ки коми дил ба бар орад,
Ниҳоли душманӣ баркан, ки ранҷи бешумор орад.
Ба ибораҳои дарахти дӯстӣ ва ниҳоли душманӣ эътибор диҳед, яъне душманӣ дар вақти ниҳол буданаш решакан карда мешавад, то он ба дарахт табдил наёбад, агар ба дарахт табдил ёбад, решакан кардани он душвор хоҳад шуд. Ва аз ҳама арзиши олие, ки ба назар ноаён, яъне маъниесту на шакл дораду на рангу бӯй, илм аст.
Қуръони карим аз масъалаҳои мухталифи илмӣ сухан кардааст, мисли мавзӯи ҷаниншиносӣ, таҳаввул ва дигаргун шудани табиат монанди чахиши замин, чигунагии фарорасидани шабу рӯз, осмонҳову аҷроми он, баҳру бар ва ғайра ки дар шароити имрӯз наметавон бидуни огоҳӣ аз компютер ва дигар лавозимоти мисли он аз ин масоил баҳраи кофӣ бурд. Аз тарафи дигар пешрафтҳои илмӣ монанди рушди илми генетика дар чанд соли охир ва дигаргунӣ дар технологияи ҳамлу нақл мисли санъати ҳавопаймосозӣ ва мошинсозӣ ки фосилаи замонӣ ва макониро тақрибан бо дигаргуниҳои ҷиддӣ рубарӯ сохтааст, ҳама дар асари ворид шудани технологияи компютерӣ дар ин арса мебошад, ки бехабари ва истифода накардан аз он дар шароити имрӯзаи ҷаҳонишавӣ моро бо душвориҳои зиёде мувоҷеҳ хоҳад кард. Зеро дигаргун шудани равиш ва василаҳои зиндагӣ дар аҳкоми шаръӣ таъсири худро мерасонад. Аз ин назар фаҳмиши дуруст аз замон ва ҳаракат барои ҷомеаи илмии мо як асл ва зарурати асосӣ ба ҳисоб омада, ҷойгоҳ ва мавқеи моро дар миёни кишварҳои дигар муайян месозад.
Илм воситаи тавонову муқтадирест, ки бо шарофати он инсоният аз асри сангин, аз давроне, ки одамон ҳамаи асбобу анҷомҳои рӯзгорашонро аз санг месохтанд, то даврони мушакҳои байнисайёравӣ ва компютеру интернету телефонҳои мавҷӣ ҳама бо шарофати илм ба ин дараҷа расид. Инсон танҳо як маротиба зиндагӣ мекунад ва қабл аз ҳама барои инсонвор умр ба сар бурдан одам бояд ҷисману рӯҳан солим бошад. Дар асл бошад, инсон метавонад солҳои тӯлонӣ сиҳату саломат умр гузаронад. Барои ин Худованд ҳама шароиту нозу неъматҳоро барои инсон муҳайё намудааст дар рӯйи замину зери замин, дар қаъри обу хок ва дар холигаҳи байни замину осмон, яъне дар фазо. Дар китоби муқаддаси «Қуръон» ва ҳадисҳои Муҳаммад (с), панду андарзҳои бузургони тоҷику форс ҷаҳон роҷеъ ба қадру қимати ҳаёт, қадру қимати инсон, саломатӣ, пешгирӣ ва муолиҷаи беморӣ суханони роҳнамое гуфта шудаанд. Дар натижаи омӯзиш ба хулосае омадем, ки китоби беҳтарин ва муассиртарин ин китоби «Қуръон» аст ва яке аз номҳои ин китоби азимушшаън «Китоби шифо» аст ва ояте ҳам барои бандагон нозил шудааст, ки маънои он чунин мебошад, яъне мо ин китобро барои шифои қалби мӯъмин нозил кардем. Яъне сухани Худованд дар вақти қироату шунавидан ба инсон шифо мешавад. Ҷиҳати дигари шифо будани ин китоби Нур фармудаҳои Худованд аст. Одами ба фармудаҳои Аллоь риоякунанда ҳаргиз ба маризӣ гирифтор нахоҳад шуд! Худованд се амалро намеписандидааст. Пургӯйӣ, пурхобӣ ва пурхӯриро. Ҳамин се хислати дар ҳақиқат, зараровар ба тану рӯҳи инсонро ҳар як кас бояд тарк созад. Аз хурдсоли ба кӯдакону наврасон ҳам тарки ин хислатҳоро ёд додан лозим аст. Аз овони тифлӣ тарбияи кӯдак оғоз меёбад ва барои тасдиқи ин фикр ривоятеро аз ҳаёти табиби бузурги тоҷику форс Абӯалӣ ибни Сино овардан мумкин аст: Рӯзе назди донишманд ва мутаффакир зане меояд дар бағал кӯдак. Шикоят мекунад, ки тифлаш инҷиқу сергиря аст. - Кӯдак чандмоҳа шуд? – мепурсад ҳаким. - Семоҳа. - Шумо ба тарбияи тифл се моҳ дер мондед. Мебоист кӯдакро аз рӯзи аввали таваллуд шуданаш тарбия мекардед ва аз пайи беҳдошти саломатиаш мешудед. Инсон аз рӯзи аввали ба дунё омаданаш бояд бо ғамхориҳо фаро гирифта шавад ва саломатиаш барқарор бошад.
Бинобар ин барои ба дунё овардан ва тарбия намудани насли солим аз ибтидо, яъне аз аҷдод оғоз намудан лозим аст. Пеш аз ьама маънии калимаи аждод гузаштагон аст ва аз решаи ҷад - яъне падар гирифта шудааст. Тоҷикон баъзан ба якдигар мегуянд: ҳафт пуштатро шинос. Ҳафт пушт чӣ маънӣ дорад? Ҳафт насли гузаштаи аҷдод. Яке аз мафҳумҳои «Худро бишинос» ҳам ҳамин аҷдоди худро шинохтан аст ва намешиносанду фарзандони худро тагпурсӣ накарда, оиладор менамоянд. Ҳам дини мубини ислом ва ҳам илми тиб ба оиладоршавии хешовандони наздик муқобил аст.
Шоир фармудааст:
Сабру илму ҳилм тарёки диланд,
Бухлу бухсу кина заҳри қотиланд.
Заҳри қотил ва тарёки дил… Заҳри қотил тани инсонро адову абгор ва хору зор мекунад, ба азобу уқубат гирифтор месозад ва оқибат ба ҳалокат мерасонад. Тарёки дил бошад, ба дардҳо шифо шуда, гарави тани сиҳат аст. Дар тани солим рӯҳи солим зиндагӣ мекунад, рӯҳи солим, тани солимро мепарварад ва китоби муқаддаси «Қуръон» - у аҳодиси ҳазрати Муьаммад (с) ба тану рӯҳи инсон шифо бахшида метавонанд, ки яке аз мақсадҳои таълифи рисолаи мазкур ҳам нишон додани ҳамин хусусиятҳои шифобахшии ин ду сарчашмаи асосии таълимоти ислом аст. Умуман ҳамаи чор китоби илоьӣ, ки аз тарафи Худованд нозил шудаанд - «Забур», «Таврот», «Инҷил» ва «Қуръон» пеш аз ҳама китобҳои шифобахшанд ва хусусан «Қуръон» - и азимушшаҳн, ки ба он ягон тағйирот ва иловае надаромадааст. Нахуст худи сухани ин китоби муқаддас ба инсони мариз шифо мебахшад. Худи каломи Аллоь шифо аст ва ин фикр дар таҷрибаи мутахассисони соҳаи тибб ба исбот расид, ки қироату шунидани сураҳову оёти китоби муқаддаси «Қуръон» ба омӯзондагон таълиму тарбия ва шифо мешавад.
Ҳамин тавр, такрор шавад ҳам боз мегуем, ки худи сухани Худованд шифои қалбҳост. Олимони соҳаи тибби давлати Германия дар натиҷаи тадқиқот ба хулоса омадаанд, ки ҳар касе достонҳои шоири Юнони қадим Гомер «Иллиада» ва «Одисея»-ро қироат кунад, агар бемории қалб дошта бошад, шифо хоҳад ёфт. Вақти хондани достонҳо нафасгирӣ мураттаб шуда, кори дил ҳам ба низом медаромадааст, яъне таппиши қалб бо нафаскашӣ робита доштааст, ки дар натиҷаи мутолиаи китоб ҳам одам тарбия ёфтанаш мумкин. Ин усули муолиҷакуниро библиотерапия мегуянд ва хондани матни шавқовару пурмазмуну диққатҷалбкунандаву таъсирбахш яке аз роҳҳои паст кардани стресс (изтиробу ҳаяҷон) будааст, дар ҳақиқат, вақти мутолиаи китоби шавқовару ҳаяҷонбахш ва диққатҷалбкунандаву пуртаъсир хонанда ба даруни воқеаву ҳодисоти китоб ворид шуда, одаму оламро лаҳзаҳо фаромӯш месозад, дарду ғаму аламҳояшро аз ёд муваққатан бошад ҳам мебарорад. Ҳамчунин иродаву матонати қаҳрамонони асар ба хонанда таъсир расонида, аз нақшҳои мусбат ибрат мегирад.
Баъзе мавридҳо аҳли илм дини мубини исломро, сарчашмаҳои он китоби «Қуръон» - у аҳодиси ҳазрати Муҳаммад Саллалоҳу алаҳьи васалламро талқинкунандаи тозагӣ маънидод намудаанд. «Ан назофату минал имон» гуфтани фармудае мавҷуд аст, ки тозагиро як рукни имондорӣ ҳисобидаанд. Охир, тозагӣ гарави саломатист. Аз омӯхтани ин сарчашмаҳо ҳамчунин хулосае бармеояд, ки ҳар як инсонро Худованд ҳуқуқи зиндагӣ кардан додааст, яъне ҳуқуқи зиндагии оромона, осудаҳолона ва хушбахтонаро додааст. Ва барои зиндагӣ кардани инсоне пеш аз хама падару модараш бояд сихату саломат бомаърифат ва ботарбия бошанд. Бинобар ин ба аҳли ҷомеаи Тоҷикистон ва аҳли ҷомеаи ҷаҳон насли солим зарур аст. Кадом чораҳоро андешидан мумкин, ки аз падару модар насли солим ба вуҷуд биояд ва хушбахтона умр ба сар барад? Барои ба ин мақсад расидан роҳу воситаҳо мавҷуданд ва яке аз сарчашмаҳои пурғановату таъсирбахш ин аз таълимоти динҳои гуногун истифода бурдан мебошад. Ҳам дини ислом ва ҳам динҳои насрониву яхудия хайркорӣ ва сулҳу амониро талқин кардаанду мекунанд. Умед аст, ки бо дастгириҳо ва ҳимоятҳои ҳукумати кишвар ва саъю кӯшиши масъулон ва устодони дин ниёзҳои мазҳабӣ ва фарҳангии кишварро бо тайёр намудани мутахассисон хуб тайёр намуда, дар ҳифзу амнияти фарҳангии кишвар нақши созандаи хешро хоҳад гузошт.
Юнусов Ш
номзади илмҳои педагогӣ, дотсент,
мудири кафедраи системаҳои иттилоотӣ дар иқтисодиёт
Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон,
Душманону ватанфурӯшони давлату миллати тоҷик ва баъзе гурӯҳҳои манфиатдор дар шароити босуръати ҷаҳонишавӣ ва рушди бесобиқаи технологияи муосир бо истифода аз интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ амалҳои бадхоҳоною муғризонаи худро, ки аз сухани беасос ва туҳмату буҳтон нисбат ба кору фаъолияти роҳбарони давлату миллат, сохторҳои мавҷуда ва фарзандони фарзонаи миллати тоҷик иборат аст, идома дода истодаанд. Онҳо ҳамеша саъю кӯшиш менамоянд, ки ба ҳар роҳу восита давлату миллати тоҷикро дар назди ҷомеаи ҷаҳонӣ бадному сиёҳ карда, вазъияти сиёсию иҷтимоии Тоҷикистони соҳибистиқлолро ноорому пурташвиш гардонанд.
Масалан, душманону мухолифони давлату миллати тоҷик ва баъзе гурӯҳҳои манфиатдор бо баҳонаи болоравии нархи интернет ва хизматрасонии ширкатҳои мобилӣ мехоҳанд, ки дар тафаккури ҷавонон нобоварию норозигиро нисбат ба давлату ҳукумат ба вуҷуд оваранд. Ин гурӯҳҳо ҷавононро барои гирдиҳамоӣ дар шаҳри Душанбе даъват намуда истодаанд. Аммо мо боварии комил дорем, ки тири душманони миллат дар мавриди суистифода аз нерӯи ҷавонон хок мехӯрад ва онҳо ҳаргиз дар кишвари биҳиштосои мо ба мақсади нопоки худ намерасанд.
Имрӯз ҷавонони тоҷик дигар он ҷавонони солҳои 90-уми асри XX нестанд ва онҳо кунун аз вазъи сиёсию иқтисодии кишвар ва кулли ҷаҳон огоҳии комил дошта, фирефтаи макру найранги мухолифону ватанфурӯшони давлату миллати тоҷик намегарданд ва сиёсати созандаю бунёдкорона ва муваффақонаи Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҳукумати кишвар ва корҳои ободкорию хуррамгардонии Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалиро, ки худ ҷавон аст ва ҳамеша ҷавононро кумаку дастгирӣ мекунад, комилан ҷонибдорӣ менамоянд.
Роҳбарияти олии кишвар ҳамеша доир ба масоили иҷтимоӣ, некӯҳолии мардум ва хосса, ҷавонон таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамояд ва далели муътамади ин андеша рушди босуръати соҳаҳои иқтисодию иҷтимоӣ, корҳои ободонию бунёдкорӣ дар саросари мамлакат ва, хусусан, дар шаҳри Душанбе мебошад. Ҳамаи ин дастоварду муваффақиятҳо дар самти рушди устувори кишвар натиҷаи саъю кӯшиши пайвастаи роҳбарияти олии мамалакат буда, аз ҷониби мардуми тоҷик ва, хусусан, ҷавонони он қадр карда мешавад.
Дар шароити рӯз аз рӯз беҳтар гардидани зисту зиндагии мардуми тоҷик ва ободу зебо гардидани деҳу шаҳрҳои мамлакат лофу газоф, макру найранг ва туҳмату буҳтони мухолифону ватанфурӯшони давлату миллати тоҷик дар ҷомеаи имрӯзаи мо ягон нақшу асаре надорад ва ин амал ба қавли халқ “ба ҳован об кӯбидан”-ро мемонад. Гурӯҳҳои манфиатдор ин гуна амалҳои душманонаро бо истифода аз боло рафтани нархи интернет ва хидматрасонии ширкатҳои мобилӣ дар мавриди ба гирдиҳамоӣ хондани ҷавонон дар шаҳри Душанбе анҷом додан мехостанд, ки ин боз як бори дигар қасду нияти бад ва чеҳраи нопоки онҳоро ба мардуми тоҷик ошкор намуд.
Дар асоси супориши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нархи интернет ва хизматрасонии ширкатҳои мобилӣ ба ҳолати пешина баргардонида шуд ва роҳбарону масъулоне, ки дар натиҷаи бемасъулиятӣ боиси баланд гардидани нархи ин гуна хизматрасонӣ шудаанд, ҷазои сазовор гирифтанд.
Мардуми шарифи тоҷик ва, бавежа, ҷавонони кишвар аз ин супориши муҳимму саривақтии роҳбари олии кишвар огоҳ гардида, онро ҳамчун як иқдоми ҷиддӣ дар масъалаи иҷтимоӣ хуш истиқбол намуданд.
Бино бар ин, бо боварии пурра метавон гуфт, ки даъвати гурӯҳҳои манфиатдор аз ҷавонони кишвар дар мавриди ташкил кардани гирдиҳамоӣ ба баҳонаи боло рафтани нархи интернет ва хизматрасонии шабакаҳои мобилӣ аз ҷониби ягон қишри ҷомеаи мо ва, махсусан, ҷавонон дастгирӣ карда намешавад.
Имрӯз вазъи сиёсию иқтисодӣ дар кишвари мо комилан орому муътадил аст ва мардуми сарфарозу фарҳангсолори тоҷик шукри сиёсати хирадмандонаи роҳбари давлат, сулҳу оромии ҷомеа, озодию истиқлолияти миллату меҳан ва ободии кишвари маҳбубро менамояд.
Шуъбаи робита бо ҷомеа