Имрӯзҳо шабакаҳои иҷтимоӣ (Facebook, YouTube, Telegram…) ба силоҳи асосии Муҳаммадиқболи Садриддин ва ҳамсафонаш табдил ёфтаанд. Ин платформаҳо имкон медиҳанд, ки иттилооти бардурӯғ, аҳмақона ва разилона (фейк) бо суръати баланд паҳн шуда, ба эҳсосоти одамон таъсир расонад. Албатта, ин амалҳои аблаҳонаи Муҳаммадиқболи Садриддин ақидаву иродаи мо ҷавононро, ки ҳадафамон иҷрои амалҳои созандаи Роҳбарияти олии кишвар аст, дигаргун карда наметавонад!

         Ин ҷо механизмҳои асосие ҳастанд, ки ӯ барои паҳн кардани иттилооти бардурӯғ ва мақсадҳои нопоки худ истифода мебарад:

1. Алгоритмҳои эҳсосӣ

         Алгоритмҳои YouTube ва Facebook тарзе сохта шудаанд, ки муҳтавои ҷанҷолӣ, ҳақоратомез ва пурсадоро бештар ба дигарон тавсия медиҳанд. Вақте Муҳаммадиқбол аз алфози қабеҳ ё "сенсатсияҳои" сохта истифода мекунад, система инро ҳамчун муҳтавои "ҷолиб" мешиносад ва ба ҳазорҳо нафари дигар нишон медиҳад. Ин боиси он мегардад, ки дурӯғ нисбат ба ҳақиқати одӣ ва ором зудтар паҳн шавад.

2. Истифодаи "Ботҳо" ва Фейк - профилҳо

         Барои эҷоди тасаввури он ки гӯё "мардум ӯро дастгирӣ мекунанд", аз шабакаи ботҳо истифода мебарад: Хушбахтона, ҷавонони мо зиракии сиёсиро аз даст надода, фирефтаи амалҳои ин аблаҳ намешаванд.

Шарҳҳои сунъӣ: Дар зери баромадҳояш садҳо шарҳҳои якхела навишта мешаванд, то бинандаи одӣ фикр кунад, ки ҳама бо ӯ розӣ ҳастанд.

Лайкҳои қалбакӣ: Ин усул барои боло бурдани рейтинги видео дар ҷустуҷӯ истифода мешавад.

3. Технологияи "Deepfake" ва монтажи ғаразнок

         Дар ҷанги иттилоотии ӯ усулҳои техникии зерин зиёд ба чашм мерасанд:

         Буридани қисмҳо (Out of context): Сухани як мақомдор ё шахсиятро аз контекст ҷудо карда, маънояшро комилан дигар мекунад.

         Монтажи аксҳо: Истифодаи аксҳои кӯҳна ё марбут ба дигар давлатҳо ва пешниҳод кардани онҳо ҳамчун "ҳодисаи нав дар Тоҷикистон".

         Ба барномаҳои сохтаву бофтаи Муҳаммадиқбол чӣ гуна бояд муқовимат кард? Барои он ки фирефтаи чунин “ҷангҳои иттилоотӣ” нагардем, риояи гигиенаи рақамӣ муҳим аст:

1. Сарчашмаро санҷед: Оё ин хабарро ягон расонаи дигари давлатӣ тасдиқ мекунад?
2. Эҳсосотро идора кунед: Агар хабари хоинон шуморо сахт ба хашм орад ё битарсонад, эҳтимоли фейк буданаш 100% аст.
3. Ба шарҳҳо бовар накунед: Шарҳҳоро аксаран ботҳо ё нафарони кироя менависанд.

Хулоса:

1. Муҳаммадиқболи Садриддин на ҳамчун мухолифи сиёсӣ, балки ҳамчун манипулятор (фиребгар)-и иттилоотӣ амал мекунад. Ҳадафи ӯ на созандагӣ, балки тахриби шуури ҷомеа ва паҳн кардани нафрат аст.
2. Сӯиистифода аз технология: Шабакаҳои иҷтимоӣ ва алгоритмҳои онҳо ба воситаи асосии паҳн кардани дурӯғ ва туҳмат табдил ёфтаанд. Истифодаи ботҳо, лайкҳои сохта ва монтажҳои ғаразнок нишон медиҳанд, ки "дастгирии мардумӣ"-и ӯ танҳо як иллюзияи виртуалӣ (намоиши дурӯғин) аст.
3. Шикасти стратегияи хоинон: Сарфи назар аз кӯшишҳои зиёд барои сиёҳ кардани дастовардҳои кишвар ва ҷалби ҷавонон ба ҷараёнҳои ифротӣ, ин стратегия дар муқобили ирода ва ватандӯстии ҷавонони муосир шикаст мехӯрад.
4. Аҳаммияти "Гигиенаи рақамӣ": Роҳи ягона ва самараноки мубориза бо ин гуна падидаҳо — ин таҳлили интиқодӣ, такя ба сарчашмаҳои расмӣ ва дода нашудан ба эҳсосоти муваққатӣ мебошад.

         Ҳамин тавр, муборизаи иттилоотӣ дар асри 21 тақозо мекунад, ки ҳар як шаҳрванд "филтри" дохилии худро дошта бошад. Вақте ҷавонон ҳадафҳои созандаи давлатро аз шиорҳои дурӯғини манфиатҷӯён фарқ мекунанд, амнияти маънавии ҷомеа кафолат дода мешавад.

Абдуалим Ҳомидов, номзади илмҳои иқтисодӣ